فولاد می‌لرزد، صنعت می‌ایستد

‌می‌متالز - حمله اخیر به زیرساخت‌های فولاد مبارکه بار دیگر اهمیت نقش این مجموعه در زنجیره تولید صنعتی کشور را برجسته کرده است. این گزارش با بررسی جایگاه فولاد مبارکه در تأمین ورق‌های فولادی، به پیامد‌های احتمالی اختلال در فعالیت این شرکت برای صنایع پایین‌دستی می‌پردازد؛ صنایعی که بخش قابل‌توجهی از مواد اولیه خود را از این مجموعه تأمین می‌کنند. بر اساس دیدگاه کارشناسان و فعالان صنعت فولاد، هر گونه وقفه در تولید یا عرضه می‌تواند بر قیمت مواد اولیه، برنامه‌ریزی تولید و پایداری خطوط صنعتی اثر بگذارد و چالش‌هایی تازه در بازار و زنجیره تأمین ایجاد کند.

به گزارش می‌متالز به نقل از ایراسین، حمله اخیر به زیرساخت‌های فولاد مبارکه، فراتر از خسارات مستقیم، توجه بسیاری از فعالان صنعتی را به پیامد‌های زنجیره‌ای چنین رخداد‌هایی جلب کرده است. برای طیف گسترده‌ای از صنایعی که مواد اولیه خود را از این شرکت تأمین می‌کنند، چنین اتفاقی می‌تواند به معنای افزایش عدم قطعیت در تأمین مواد اولیه و بروز اختلال در برنامه‌ریزی تولید باشد؛ موضوعی که در کوتاه‌مدت بر قیمت مواد اولیه، برنامه‌های تولیدی و پایداری خطوط تولید صنایع پایین‌دستی تأثیر می‌گذارد.

بر اساس آمار‌های منتشرشده از سوی انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، فولاد مبارکه سهم قابل‌توجهی از تولید ورق‌های فولادی کشور را در اختیار دارد؛ محصولاتی که به‌ عنوان ماده اولیه اصلی در صنایعی مانند خودروسازی، لوازم خانگی، تولید لوله و پروفیل، صنایع نفت و گاز، تجهیزات صنعتی و بخش‌هایی از صنعت ساختمان مورد استفاده قرار می‌گیرند. به همین دلیل در ادبیات صنعتی کشور از این مجموعه با عنوان «قلب زنجیره فولاد تخت» یاد می‌شود؛ تعبیری که بیان‌گر نقش محوری این شرکت در تأمین مواد اولیه برای طیف وسیعی از صنایع است.

انتقال اختلال به صنایع مصرف‌کننده

کارشناسان صنعت معتقدند اختلال در فعالیت چنین واحد بزرگی می‌تواند اثرات زنجیره‌ای قابل‌توجهی در اقتصاد صنعتی کشور ایجاد کند.

«کیوان جعفری‌طهرانی» تحلیل‌گر بازار‌های بین‌المللی فولاد و معدن، در تحلیل‌های خود بار‌ها تأکید کرده است که در ساختار زنجیره فولاد، هر گونه اختلال در تولیدکنندگان بزرگ فولاد تخت به سرعت به صنایع مصرف‌کننده منتقل می‌شود.

به گفته او، بسیاری از واحد‌های پایین‌دستی بر پایه قرارداد‌های بلندمدت یا تأمین مستمر مواد اولیه فعالیت می‌کنند و هر گونه کاهش عرضه از سوی تولیدکنندگان بزرگ می‌تواند به‌ سرعت بر فعالیت این صنایع اثرگذار باشد.

در ایران نیز وابستگی صنایع پایین‌دستی به محصولات فولاد مبارکه قابل‌توجه است. طبق گزارش‌های منتشرشده از سوی وزارت صنعت، معدن و تجارت، بیش از هزار واحد صنعتی به‌ صورت مستقیم یا غیرمستقیم از محصولات این شرکت استفاده می‌کنند. از همین رو، هر گونه اختلال در تولید یا ارسال محصولات فولادی می‌تواند به کاهش ظرفیت تولید در برخی صنایع یا افزایش هزینه‌های تأمین مواد اولیه منجر شود.

در چنین شرایطی، نخستین واکنش معمولاً در بازار مواد اولیه نمایان می‌شود. فعالان صنعتی معتقدند کاهش عرضه ورق فولادی می‌تواند موجب نوسان قیمت‌ها در بازار داخلی شود و برخی واحد‌ها را به سمت تأمین از منابع جایگزین یا حتی واردات سوق دهد؛ مسیری که در شرایط محدودیت‌های ارزی و چالش‌های حمل‌ونقل، همواره ساده و سریع نیست.

اهمیت پایداری تولید در واحد‌های بزرگ فولادی

«بهرام سبحانی» رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، نیز پیش‌تر در سخنرانی‌ها و تحلیل‌های خود بر اهمیت پایداری تولید در واحد‌های بزرگ فولادی تأکید کرده است.

او معتقد است صنایع پایین‌دستی کشور در بسیاری از موارد به تولیدکنندگان بزرگ فولاد تخت وابسته‌اند و هر گونه اختلال در این بخش می‌تواند به سرعت به سایر حلقه‌های زنجیره صنعتی منتقل شود.

با این حال پیامد‌های چنین رخداد‌هایی تنها به موضوع قیمت مواد اولیه محدود نمی‌شود. بسیاری از خطوط تولید در صنایع پایین‌دستی بر اساس مشخصات فنی خاص ورق‌های تولیدی فولاد مبارکه طراحی شده‌اند. همین مساله باعث می‌شود جایگزینی سریع این محصولات با تولیدات سایر کارخانه‌ها یا منابع وارداتی همواره امکان‌پذیر نباشد. در چنین شرایطی، برخی واحد‌های صنعتی ممکن است با کاهش بهره‌وری یا حتی توقف موقت خطوط تولید مواجه شوند.

«رسول خلیفه‌سلطانی» دبیر انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، نیز در تحلیل‌های خود بار‌ها به اهمیت هماهنگی و پایداری در زنجیره تأمین فولاد اشاره کرده است.

به گفته او، ساختار صنعت فولاد به گونه‌ای است که اختلال در یک حلقه کلیدی می‌تواند بر عملکرد حلقه‌های بعدی زنجیره ارزش اثر بگذارد؛ از همین رو حفظ ثبات تولید در واحد‌های بزرگ برای کل اکوسیستم صنعتی کشور اهمیت بالایی دارد.

حادثه اخیر بار دیگر نشان داد که صنایع بزرگ صرفاً واحد‌هایی تولیدی و مستقل نیستند، بلکه گره‌هایی کلیدی در شبکه پیچیده اقتصاد صنعتی به شمار می‌آیند. اختلال در فعالیت چنین گره‌هایی می‌تواند پیامد‌هایی فراتر از مرز‌های یک شرکت یا حتی یک صنعت به همراه داشته باشد. از این منظر، تقویت امنیت زیرساخت‌های صنعتی، افزایش تاب‌آوری زنجیره تأمین و ایجاد توازن در ظرفیت‌های تولیدی، به یکی از ضرورت‌های راهبردی برای حفظ پایداری تولید در اقتصاد صنعتی ایران تبدیل شده است.

منبع: ایراسین