ضرورت سرمایه‌گذاری در معادن زغال‌ سنگ/ قوانین دست و پاگیر باید اصلاح شوند

به گزارش می‌متالز، زغال سنگ یکی از قدیمی‌ترین منابع انرژی فسیلی، نقشی بی‌بدیل در بلوغ انقلاب صنعتی و گذار کشور‌ها به استفاده از انرژی مدرن در صنعتی شدن ایفا کرده، اما در دهه‌های اخیر؛ به‌ ویژه در کشور‌های صنعتی، جایگاه این منبع انرژی تحت تاثیر عواملی مانند سیاست‌های زیست‌محیطی، پیشرفت فناوری‌های انرژی‌های تجدیدپذیر و تغییر ساختار بازار‌های انرژی دستخوش تحول شد و کشور‌های صنعتی طی یک قرن اخیر تا امروز با رویگردانی از زغال سنگ به منابع نفت و گاز، مازوت و انرژی خورشیدی سوق پیدا کرده‌اند.

امروز و در حالی که روند بلندمدت مصرف زغال‌ سنگ در حال کاهش است، اما در سطح جهانی، هم‌چنان زغال‌ سنگ یکی از منابع مهم تامین انرژی محسوب می‌شود؛ به طوری که بر اساس گزارش‌های آژانس بین‌المللی انرژی IEA این منبع انرژی حدود یک‌سوم تولید برق جهان را به خود اختصاص داده است.

در شرایطی که بسیاری از کشور‌های دنیا از زغال سنگ به عنوان یکی از منابع اصل انرژی استفاده و حتی واردکننده این سوخت هستند، اما در کشور ما هنوز الگوی استفاده از این سوخت در صنایع شکل نگرفته و این در حالی است که بخش قابل توجهی از سوخت و انرژی صنعتی کشور‌هایی مثل چین، هند، پاکستان و حتی ترکیه از زغال سنگ تامین می‌شود و همین موضوع نشان می‌دهد که این سوخت هم یک منبع قابل توجه انرژی است و هم می‌تواند به عنوان سوخت قابل اتکا در شرایط خاص مانند جنگ‌ها و بحران‌های انرژی مورد استفاده قرار گیرد.

کشور‌ها می‌توانند حتی به میزان مصرف چندین سال زغال سنگ خود را ذخیره‌سازی کنند و زمانی که بحران انرژی در جهان رخ می‌دهد، بلافاصله به مصرف زغال سنگ رو می‌آورند؛ چراکه یک دارایی قابل اتکا در شرایط بحرانی در تمام جهان است و بسیاری از کشور‌های صنعتی بزرگ از قبل و در گذشته، ظرفیت‌های لازم برای استفاده از سوخت زغال سنگ در صنایع خود را ایجاد کرده‌اند.

در این رابطه «کیوان جعفری‌طهرانی» کارشناس و تحلیل‌گر حوزه معدن و صنایع معدنی در تشریح وضعیت بهره‌برداری و استفاده از زغال سنگ در سطح می‌گوید: از زمان همه‌گیری کرونا تا امروز شاهد آن هستیم که به میزان مصرف زغال سنگ در دنیا اضافه شده است و این در حالی بود که قبل از دوران کرونا به علت اقدامات جهانی برای سبز شدن صنایع، مصرف زغال سنگ کاهش یافت و تا پیش از سال ۲۰۱۹ یعنی ظهور همه‌گیری کرونا، کشور چین اعلام کرده بود که تا سال ۲۰۵۰ میلادی صنایع فولادی و سایر صنایع خود را سبز خواهد کرد و متعاقب آن نیز کشور هندوستان هم اعلام کرده بود که سبز شدن صنایع خود را تا سال ۲۰۶۰ میلادی، محقق می‌کند.

وی افزود: اما با همه‌گیری کرونا، کشور‌ها به استفاده از منابع زغال سنگ هجوم آوردند و حتی در آن دوران زغال سنگ با قیمت‌هایی نجومی نسبت به قبل روبه‌رو شد و متعاقب آن کشور هندوستان اعلام کرد که برنامه صنعت سبز خود را به مدت یک دهه یعنی تا سال ۲۰۷۰ به تعویق خواهد انداخت و چین نیز این برنامه را تا سال ۲۰۶۰ میلادی به تعویق انداخت.

این کارشناس حوزه معادن خاطرنشان کرد: تا قبل از دوران کرونا برنامه‌ریزی‌های بین‌المللی بر آن بود که هر کشوری که قصد صادرات محصولات صنعتی به کشور‌های عضو اتحادیه اروپا را داشته باشد باید از سال ۲۰۲۵ به بعد، عوارض کربن پرداخت کند، اما زمانی که مصرف زغال سنگ افزایش یافت، اعضای اتحادیه اروپا نیز اعلام کردند که تعرفه عوارض کربن را از سال ۲۰۳۰ اعمال خواهند کرد که همین موضوع نشان می‌دهد که کشور‌های صنعتی به استفاده از زغال سنگ روی آورده‌اند.

جعفری‌طهرانی گفت: امروز استان مغولستان داخلی (از استان‌های شمالی کشور چین)، یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان زغال سنگ در کشور چین و همچنین در کل جهان است و آمار‌های بین‌المللی نشان می‌دهد که هم تولید خود را افزایش و هم صادرات خود را به صورت زمینی به کشور‌های هندوستان و پاکستان توسعه داده است.

وی درباره وضعیت استفاده از زغال سنگ در صنایع در ایران توضیح داد: در کشور ما نیز از آنجا که ذخایر زغال سنگ کشور بیشتر از نوع «زغال سنگ حرارتی» هستند و این نوع زغال سنگ قیمت و ارزش کم‌تری دارد، کم‌تر به سراغ بهره‌برداری از آن رفته‌اند و در نوع «زغال سنگ کک‌شو» که می‌توانست مورد استفاده در ذوب آهن باشد، شاهد آن بودیم که تولید داخلی جوابگو نبود؛ برای مثال در طول سال میزات تولید تنها به ۷۰۰ هزار تن می‌رسید و بیش از یک میلیون تن نیز از خارج از کشور وارد می‌شد و همچنین موضوع ایمنی در معادن زغال سنگ کشور و حوادث مربوط به آن، از عواملی هستند که سهم زغال سنگ در سبد انرژی کشور نسبت به دیگر کشور‌ها کم‌تر است.

این کارشناس حوزه معادن تاکید کرد: اگر بخواهیم مانند کشور‌های مترقی در این حوزه گام برداریم باید سرمایه‌گذاری در معادن زغال سنگ و همچنین نیروگاه‌های زغالی را توسعه دهیم و ایران نیز از ذخایر زغال سنگ حرارتی برخوردار است و می‌توان با افزایش سرمایه‌گذاری در این حوزه، سهم و سبد زغال سنگ در کشور را به عنوان یک منبع انرژی توسعه دهیم.

جعفری‌طهرانی ادامه داد: دو دهه پیش، کشور پاکستان واردکننده زغال سنگ از ایران بود و برخی سیاست‌گذاری‌ها در آن زمان باعث کاهش و محدودیت در صادرات زغال سنگ شد و این مساله از آنجا حائز اهمیت است که بیشترین عاملی که باعث توسعه یک صنعت و کسب درآمد و سرمایه‌گذاری بیشتر در یک حوزه می‌شود صادرات و ارز آوری مربوط به آن حوزه است؛ چراکه ارز حاصل از صادرات باعث رونق و توسعه آن حوزه می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: امروز اگر بخواهیم سرمایه‌گذاری در حوزه زغال سنگ و صنعتی کردن این حوزه محقق شود باید دولت و سیاست‌گذاران صنعتی کشور در ابتدا از بخش خصوصی حمایت کامل را به عمل آورده و موانع صادراتی و قوانین دست و پا گیر در این حوزه اصلاح و بازنگری شود تا بخش خصوصی نیز بتواند سرمایه‌گذاری لازم در این حوزه را انجام دهد. بنابراین، باید به فکر یافتن کشور‌های خریدار جدید باشیم تا بخش خصوصی با رونق صادرات بتوانند سرمایه لازم برای سرمایه‌گذاری در این حوزه را به دست آورد.

منبع: خبرگزاری دانشجویان ایران (ایسنا)