از زنجیره ارزش تا پرواز در آسمان تعالی؛ سبا چگونه متحول شد؟

به گزارش می‌متالز، صنعت فولاد ایران در دهه‌های اخیر، دورانی پرفراز و نشیب را از منظر تغییر رویکرد از «تولید انبوه» به «تولید کیفی و محصولات با ارزش‌افزوده بالا» پشت سر گذاشته است. با اشباع بازار‌های سنتی و لزوم پاسخگویی به نیاز‌های فنی صنایع پایین‌دستی به‌ ویژه صنعت خودرو، لوازم خانگی و صنایع ساختمانی خاص استراتژی کلان فولادسازان بزرگ کشور به سمت تکمیل زنجیره ارزش و بهره‌گیری از فناوری‌های پیشرفته تغییر جهت داده است.

در این میان، بهره‌گیری از تکنولوژی‌های نوآورانه نظیر «ریخته‌گری پیوسته اسلب نازک» (Thin Slab Casting) به عنوان یکی از نقاط عطف در توسعه ظرفیت‌های صنعتی کشور شناخته می‌شود. چنین فناوری‌هایی نه تنها امکان تولید محصولات ویژه و خاص را فراهم می‌آورد، بلکه با کاهش هزینه‌های انرژی و ارتقای بهره‌وری، قدرت رقابت‌پذیری ملی در بازار‌های منطقه‌ای و جهانی را افزایش می‌دهد.

شرکت «فولاد و نورد سبا» به عنوان یکی از پیشگامان به‌کارگیری این فناوری در کشور، در سال‌های اخیر نقشی کلیدی در تأمین نیاز‌های راهبردی صنایع داخلی ایفا کرده است. پیوند استراتژیک این مجموعه با گروه فولاد مبارکه و متعاقب آن، طی کردن مسیر بلوغ سازمانی و استقلال مدیریتی، الگویی موفق از «کارخانه‌سازی» و «توسعه متوازن» را در نظام حکمرانی صنعتی ایران به نمایش گذاشته است. این گزارش به بررسی روایت تحول این مجموعه از یک واحد تولیدی به یک قطب صنعتی تخصصی و ارزیابی گام‌های آتی آن در مسیر تعالی، بورس و توسعه‌های فناورانه می‌پردازد.

از پیوستن به فولاد مبارکه تا استقلال و جهش در مسیر تعالی

علیرضا کاظمی، عضو هیات‌ مدیره شرکت فولاد و نورد سبا، در گفت‌وگویی به تشریح روند آغاز، توسعه و نهایتاً استقلال این مجموعه پرداخت؛ روایتی که به گفته او، یکی از مهم‌ترین فصل‌های تحول در صنعت فولاد ایران است.

کاظمی سخنان خود را با یادآوری شرایط نیمه دهه ۱۳۸۰ آغاز می‌کند؛ زمانی که به گفته او، «معماری نامناسب انرژی» مانع شکل‌گیری مدیریت صحیح انرژی در کشور شده بود. در همان سال‌ها بحث انرژی جدی شد؛ سازمان‌هایی مانند سازمان بهره‌وری انرژی شکل گرفتند و نهاد‌های تخصصی پیشنهاد کردند که صنایع بزرگ به سمت ممیزی انرژی حرکت کنند.

او توضیح می‌دهد: در سال ۱۳۸۵ ممیزی انرژی را در کارخانه‌ها آغاز کردیم. متخصصان معتقد بودند فولاد مبارکه باید مطابق پیمان کیوتو در جهت کاهش مصرف انرژی و حرکت به سمت فناوری‌های کم‌کربن گام بردارد.

فرصت سبا؛ فناوری پیشرفته در همسایگی فولاد مبارکه

در آن مقطع، برای فولاد مبارکه ورود به فناوری‌های روز و ایجاد خطوط جدید اهمیت اساسی داشت. کاظمی اشاره می‌کند: در کنار ما پیشرفته‌ترین تکنولوژی تولید فولاد کشور یعنی فولاد سبا که امروز به فولاد و نورد سبا نامیده میشود، وجود داشت.

شرکت ذوب‌ آهن اصفهان که مالک اصلی سبا بود، آن زمان به دلیل مسائل مالی چاره‌ای جز واگذاری بخشی از دارایی‌های خود نداشت. این موضوع برای فولاد مبارکه فرصتی «مغتنم» ایجاد کرد.

کاظمی می‌گوید: این واگذاری برای ما به منزله امکان آغاز یک زنجیره ارزش جدید بود؛ زنجیره‌ای که باید ما را برای شرایط احتمالی تحریم‌ها و نیاز کشور به محصولات ویژه آماده می‌کرد.

۲۸ خرداد ۱۳۸۵؛ نقطه عطف در حکمرانی صنعتی

به گفته عضو هیات مدیره سبا، ۲۸ خرداد ۱۳۸۵ روزی تاریخی برای گروه فولاد مبارکه است: «ما این روز را نقطه عطف نگرش خود در شیوه حکمرانی صنعتی می‌دانیم. این روز، آغاز اتصال نخستین حلقه‌های زنجیره ارزش به قلاب اصلی بود.»

هم‌زمان، تولید سبا که تنها دو تا سه سال از آغاز آن می‌گذشت، هنوز به ظرفیت اولیه نرسیده بود و چالش‌هایی مانند اقناع کارکنان و راه‌اندازی کامل ظرفیت‌ها پیش‌رو قرار داشت. اما با این وجود، این پیوست برای فولاد مبارکه «اتفاقی بزرگ» بود.

استقرار فرهنگ، سیستم‌ها و دوخت سازمانی

اما صرف خرید یک کارخانه کافی نبود. کاظمی با تأکید بر اهمیت فرهنگ سازمانی می‌گوید: سرمایه اصلی هر کارخانه انسان‌ها، سیستم‌ها و فرهنگ آن است. بیش از ۳۰ درصد سرمایه‌گذاری اولیه فولاد مبارکه صرف استقرار سیستم‌ها شد؛ سرمایه‌ای که دیده نمی‌شود، اما ریشه تمام موفقیت‌هاست.

وی درباره سبا توضیح می‌دهد: وقتی سبا وارد فولاد مبارکه شد، یک مولود جدید بود که لباس فاخر سیستم‌ها را بر تن نداشت. باید این لباس را با دوخت مشترک، بر تنش می‌کردیم.

این هم‌راستاسازی فرهنگی و سیستمی «کار بسیار سنگینی» بود و به گفته او مدت زیادی طول کشید. اما نتیجه آن استقرار کامل سیستم‌ها، دستیابی به ظرفیت اسمی و حتی فراتر رفتن از آن و آغاز تولید محصولات با ارزش افزوده بود.

سبا؛ فناوری کم‌نظیر در کشور

کاظمی تأکید می‌کند: فناوری سبا حتی امروز و در سال ۱۴۰۵ نیز مشابه داخلی ندارد. ما بیست سال است که فرزندی برومند را پرورش داده‌ایم و امروز باید جشن تولد بیست‌سالگی‌اش را بگیریم.

به گفته او، این فناوری پیشرفته و آموزش‌هایی که در کشور وجود نداشت، سبب شد سبا به جایگاهی متفاوت در صنعت تبدیل شود.

الگویی برای توسعه فولاد مبارکه

پس از تجربه موفق سبا، فولاد مبارکه مسیر توسعه را ادامه داد؛ خرید فولاد هرمزگان، سنگان، سفیددشت، ورق خودرو، امیرکبیر کاشان، اپال، آتیه و تقویت هلدینگ توکا و دیگر زیرمجموعه‌ها، همگی در امتداد همین الگو بودند.

کاظمی می‌گوید: «نشان دادیم که کارخانه‌دار نیستیم، کارخانه‌سازیم. این تجربه از سبا آغاز شد.» شعار «از سنگ تا رنگ» حاصل همین نگاه زنجیره‌ای است.

بلوغ و استقلال؛ ۲۷ خرداد ۱۴۰۲

کاظمی ورود به دوره استقلال سبا را چنین توصیف می‌کند: سبا دیگر بالغ شده بود. ما نیاز به یک پرنده داشتیم، نه یک مجموعه که روی شیب حرکت کند. باید پرواز می‌کرد.

وی ادامه می‌دهد: در ۲۷ خرداد ۱۴۰۲ تصمیم گرفتیم نخ‌ها را باز کنیم و بگوییم: سبا، برو و پروازت را آغاز کن.

به گفته او، فلسفه فولاد مبارکه این است که «اهداکننده پر پرواز» باشد.

نتایج استقلال؛ جهش در سودآوری و بهره‌وری

عضو هیات مدیره سبا توضیح می‌دهد: سه سال پس از استقلال: سبا دومین شرکت سودآور گروه است که اختلاف سود آن با رتبه سوم بسیار زیاد است و در کشور به عنوان قطب محصولات با ارزش افزوده شناخته می‌شود.

او ادامه می‎‌دهد: مدیران فولاد و نورد سبا هدفی برای این مجموعه انتخاب کرده‌اند: «قطب تولید محصولات ویژه.»

ورود به مسیر تعالی؛ از نشان سه‌ستاره تا تندیس بلورین

کاظمی با اشاره به دستاورد‌های اخیر گفت: فولاد و نورد سبا در نخستین حضور در جایزه ملی تعالی، نشان سه‌ستاره دریافت کرد؛ کاری که معمولاً شرکت‌ها بعد از چند حضور می‌توانند انجام دهند و هدف دوره بعدی سبا دریافت تندیس بلورین است.

مسیر آینده؛ از بورس تا توسعه پنج ابرپروژه

او گام سوم را «ورود به نماد بورسی» عنوان می‌کند؛ مسیری که باعث مشارکت ملی در سرمایه سبا خواهد شد.

در حوزه توسعه نیز پنج ابرپروژه برای سال ۱۴۰۵ طراحی شده است. علاوه بر این، پروژه‌های خرد و توسعه‌های محصول نیز ادامه دارد. سبا هم‌اکنون تولیدکننده «۱۰۰ محصول ویژه» است و جشن «یکصدمین محصول ویژه» نیز در برنامه سال جاری قرار دارد.

نخستین تجربه «تولید بدون کارخانه» در گروه فولاد مبارکه

کاظمی اعلام کرد: تا تکمیل پروژه اسکین‌پس، تولید برخی محصولات را از طریق استفاده از ظرفیت‌های بلااستفاده کشور انجام می‌دهیم. این نخستین گام در مسیر تولید بدون کارخانه در گروه فولاد مبارکه است.

منابع انسانی؛ محور رشد و هویت سبا

کاظمی تأکید کرد: نگاه مدیران فولاد مبارکه این است که هر یک از کارکنان این مجموعه باید مسیر رشد حرفه‌ای را طی کند.

این رشد از سه مسیر دنبال می‌شود:

• آموزش‌های تخصصی و رویداد‌های رسمی؛
• همنشینی و تعامل با بزرگان صنعت؛
• حضور در میدان اجرا با منتورینگ.

که در این راستا سال گذشته بیش از یک میلیون نفرساعت آموزش در گروه اجرا شد که بخش مهمی از آن به فولاد و نورد سبا اختصاص داشت.

او یادآور می‌شود: در زمان استقلال برخی کارکنان نگران آینده بودند. اما امروز در سال ۱۴۰۵ بخش عمده این نگرانی‌ها رفع شده و حتی معیشت کارکنان نیز بهبود یافته است.

روایت یک پرواز

کاظمی در پایان گفت: امروز فولاد و نورد سبا با نیروی انسانی توانمند، خلاق و پرتلاش، مسیر خلق آینده‌ای روشن را طی می‌کند. این مجموعه اکنون پرنده‌ای است که پرواز کرده و ما از تماشای این پرواز لذت می‌بریم.

منبع: پایگاه خبری - تحلیلی ایراسین