مزیت نسبی ایران در صنعت فولاد بازتعریف شود

‌می‌متالز – «سیدبهادر احرامیان» عضو هیات‌ مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، در سومین سمینار تحلیلی اندیشکده فولاد و صنایع معدنی ایران به شرایط صنعت فولاد پرداخت و گفت: با توجه به تغییرات قیمت انرژی، فشار‌های ساختاری و تحول شرایط جهانی، لازم است سیاست‌گذاران یک‌ بار دیگر وضعیت صنعت فولاد ایران را بررسی کنند. مزیت‌هایی که پیش‌تر قطعی فرض می‌شد، اکنون نیازمند بازنگری است.

به گزارش می‌متالز، «سیدبهادر احرامیان» با تاکید بر اینکه «مزیت نسبی» صنعت فولاد ایران در حال از دست رفتن است، تصریح کرد: افزایش شدید قیمت انرژی و حذف تدریجی امتیاز‌های پیشین، صنعت فولاد کشور را در برابر رقبا در موقعیت شکننده‌ای قرار داده است.

وی در ادامه هشدار داد: وقتی مزیت‌های مکمل از جمله بازار‌های مالی توسعه‌یافته، سهولت تجارت جهانی، مهارت‌های مدیریتی و فناوری در بیشتر کشور‌های صادرکننده وجود دارد، حذف مزیت‌های داخلی ما باعث می‌شود هیچ ابزار رقابتی پایدار در برابر آنها نداشته باشیم.

وی با اشاره به اینکه سال‌ها دسترسی به گاز، برق و سنگ‌ آهن ارزان باعث ایجاد اعتماد به‌ نفس کاذب در سیاست‌گذاران شده بود، افزود: تصور می‌کردیم، چون منابع نفت و گاز داریم، فولاد همیشه تاب‌آور خواهد ماند و فشار‌ها را تحمل می‌کند، در حالی‌ که این نگاه اکنون پاسخگو نیست.

احرامیان توضیح داد: برای ارزیابی دوباره موقعیت ایران، لازم است بر اساس اصول پایه علم اقتصاد حرکت کرد. با توجه به نظریه مزیت نسبی «دیوید ریکاردو»، اقتصاددان انگلیسی که حدود ۲۰۰ سال پیش این مفهوم را مطرح کرد، مزیت نسبی یعنی توانایی یک کشور یا بنگاه برای تولید کالا با «هزینه فرصت» کم‌تر نسبت به رقبا باشد، بنابراین کشوری که در این معیار بهتر عمل کند، سهم بیشتری از بازار جهانی می‌گیرد.

دریافت فایل: مزیت‌های نسبی صنعت فولاد ایران چیست؟/ سخنران: بهادر احرامیان، عضو هیات مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد

عضو هیات‌ مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران با اشاره به نتایج تحلیل خود از آمار صادرات فولاد جهان در سال ۲۰۲۴ گفت: بر اساس رتبه‌بندی صادرات خالص چین در جایگاه نخست، ژاپن در رتبه دوم، کره‌جنوبی در مقام سوم، اتحادیه اروپا چهارم، آلمان پنجم، ایتالیا ششم، بلژیک هفتم، روسیه هشتم، ترکیه نهم و برزیل در رتبه دهم قرار دارد.

وی افزود: ایران در رتبه یازدهم قرار گرفته و میان برزیل و هلند قرار دارد؛ پس از آن نیز هند در رتبه سیزدهم مشاهده می‌شود.

احرامیان در ادامه خاطرنشان کرد: با توجه به پیش‌فرض‌های رایج در ایران مواد اولیه ارزان، انرژی ارزان، نیروی انسانی ارزان و قوانین زیست‌محیطی سبک تحلیل دقیقی از ۱۰ صادرکننده اصلی فولاد انجام داده و مشخص شده که تنها دو کشور (روسیه و برزیل) یعنی فقط ۲۰ درصد صادرکنندگان اصلی واقعا دسترسی قابل توجه به مواد اولیه ارزان دارند.

وی افزود: در حوزه انرژی نیز تقریباً وضعیت مشابه است و فقط روسیه و تا حدی برزیل انرژی ارزان دارند. از نظر نیروی انسانی ارزان، چین با تخفیف در این دسته قرار می‌گیرد؛ ترکیه و برزیل نیز نیروی ارزان‌تر از اروپا دارند، اما هم‌چنان هزینه نیروی انسانی در آنها بسیار بالاتر از ایران است. در حوزه مقررات زیست‌محیطی نیز تنها چین تا ۱۰ تا ۱۵ سال پیش سیاست‌های به نسبت آسان‌گیرانه داشته است و سایر کشور‌ها دارای قوانین سخت‌گیرانه هستند.

این عضو هیات‌ مدیره انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران در ادامه توضیح داد: بنابراین آنچه ما در ایران تصور می‌کردیم، در عمل، در دیگر کشور‌ها عامل اصلی رشد صادرات فولاد نبوده است. کشور‌های موفق در صادرات فولاد ویژگی‌های دیگری از جمله:بازار‌های مالی پیشرفته با نرخ تامین مالی ۴ تا ۷ درصد، بازار‌های مصرف داخلی بزرگ و توسعه‌یافته و سهولت تجارت بین‌المللی و پیمان‌های تجاری گسترده مثل اتحادیه اروپا و توافقات برزیل را داشته‌اند.

وی گفت: در ایران، انرژی ارزان و مواد اولیه در دسترس جایگزین این مزیت‌های واقعی شده بود، اما امروز که این تکیه‌گاه‌ها ضعیف شده‌اند، فاصله ما با رقبا آشکار می‌شود.

احرامیان با اشاره به رقابت کشور‌های منطقه مانند عمان افزود: عمان با داشتن معاهده تجاری با ایالات متحده، محصول تولیدی خود را بدون تعرفه به آمریکا صادر می‌کند. بخشی از صادرات عمان، ری‌اکسپورت محصولات ایران است، اما بخش مهم آن نیز تولید داخلی است که از امتیازات تجاری برخوردار است.

وی تاکید کرد: ادامه افزایش قیمت انرژی، به‌ ویژه برق و گاز بدون ایجاد سازوکار‌های جبرانی، صنعت فولاد ایران را در شرایط «بسیار چالش‌برانگیز» قرار می‌دهد.

احرامیان در پایان ابراز امیدواری کرد که سیاست‌گذاران این هشدار‌ها را جدی بگیرند و برای حفظ توان رقابتی ایران در بازار جهانی فولاد، «راه‌حلی عملی» اتخاذ کنند.