ضرورت عبور از اکتشافات سطحی در معادن

‌می‌متالز - رئیس انجمن سنگ‌ آهن ایران با انتقاد از تکیه بر اکتشافات سطحی در معادن کشور، عنوان کرد: اختلاف معنادار میان ذخایر قطعی و پتانسیل‌های پیش‌بینی‌شده، ناشی از ضعف در برنامه‌های اکتشافی است که در صورت اصلاح، می‌تواند ذخایر قطعی کشور را تا دو برابر افزایش دهد.

به گزارش می‌متالز، در حالی که زنجیره ارزش فولاد در ایران برای بقا و توسعه نیازمند پایداری در تأمین خوراک است، آمار‌ها نشان می‌دهد که متوسط عمق حفاری در ایران فاصله چشمگیری با استاندارد‌های جهانی دارد.

در حالی که معادن پیشروی جهان تا اعماق هزار متر و بیشتر حفاری می‌کنند، متوسط عمق حفاری در معادن خصوصی ایران حدود ۲۵ متر است؛ رقمی که نشان می‌دهد بخش بزرگی از آنچه زیر خاک این کشور نهفته، هنوز دیده نشده است.

مهرداد اکبریان، رئیس انجمن سنگ‌ آهن ایران نسبت به وضعیت معادن کوچک و متوسط هشدار داد و گفت که این معادن به‌دلیل ضعف در برابر نوسانات اقتصادی در خطر هستند؛ اما اگر با اکتشافات دقیق‌تر به ذخایر جدید دست پیدا کنند، می‌توانند به پشتوانه بزرگی برای صنعت فولاد کشور تبدیل شوند.

اکبریان با اشاره به اینکه ذخیره قطعی، ذخیره‌ای است که عملیات اکتشافی آن کاملاً انجام شده، اطلاعات آن جامع و عدد حاصل قابل اتکا است، گفت: در این نوع ذخیره، حفاری‌های متراکم، آنالیز‌های دقیق عیارسنجی و مدل‌سازی سه‌بعدی زیرزمینی انجام شده و همچنین وجود کانی و مقرون‌به‌صرفه بودن استخراج آن نیز به اثبات رسیده است.

او درباره تمایزگذاری میان ذخیره قطعی و احتمالی تصریح کرد: در ذخیره احتمالی، اکتشاف انجام شده، اما به اتمام نرسیده است. برای مثال اگر حفاری تا عمق ۱۵۰ متر وجود آهن را تأیید کند، آن بخش ذخیره قطعی محسوب می‌شود؛ اما از آنجا که کانه در آن عمق قطع نشده، بخش زیرین نیز احتمالاً آهن‌دار است. این بخش تا زمانی که حفاری تکمیلی انجام نشود، در دسته ذخیره احتمالی باقی می‌ماند.

به گفته رئیس انجمن سنگ آهن ایران متوسط عمق حفاری در معادن خصوصی ایران حدود ۲۵ متر است و حتی معادن بزرگ کشور نظیر گل‌گهر و چادرملو نیز عمدتاً در محدوده ۷۵ تا ۲۰۰ متر فعالیت می‌کنند، در حالی که کشور‌های پیشرو معدنی نظیر استرالیا، برزیل و چین تا اعماق هزار متر و بیشتر حفاری می‌کنند.

ظرفیت‌شناسی و پتانسیل‌های پیش‌بینی‌شده

اکبریان در تشریح مفهوم «ذخیره پیش‌بینی‌شده» گفت: این مقوله بیش از آنکه از ذخایر قابل لمس صحبت کند، از پتانسیل‌ها و ظرفیت‌های شناسایی‌شده سخن می‌گوید. به عنوان نمونه، مطالعات زمین‌شناسی کلان در مناطق مرکزی و کویری ایران نشان می‌دهند که ذخایر عظیمی در این پهنه‌ها وجود دارد که در صورت اکتشاف کامل، می‌توانند ذخایر قطعی کشور را دو برابر کنند. با این حال، قطعیت این اعداد پایین است و اختلاف نظر کارشناسان در اعلام ارقام مختلف درباره ذخایر سنگ‌ آهن مرکز ایران، ناشی از همین سطح از عدم‌قطعیت است.

وی افزود: ذخایر جهانی سنگ‌ آهن حدود ۱۹۰ میلیارد تن تخمین زده می‌شود و ایران با سهمی معادل ۵ درصد، در میان دارندگان اصلی این منبع قرار دارد. در حال حاضر ۱۶۵ معدن سنگ‌ آهن دارای پروانه بهره‌برداری در کشور وجود دارد، اما همه آنها فعال نیستند. حدود ۸۳ درصد از تولید سنگ‌ آهن کشور از معادن بزرگ تأمین می‌شود.

معادن کوچک و متوسط

رئیس انجمن سنگ‌ آهن ایران با تاکید بر حفظ این معادن هشدار می‌دهد که این واحد‌ها در برابر نوسانات نهاده‌ها، نوسانات قیمت بازار، بخشنامه‌های صادراتی و افزایش حقوق دولتی آسیب‌پذیر هستند و با کوچک‌ترین تکانه‌ای متوقف می‌شوند.

اکبریان در پایان درباره ظرفیت پنهان معادن کوچک خاطرنشان کرد: به لحاظ اشتغال‌زایی و حساسیت‌های منطقه‌ای، بقای این معادن از اهمیت بالایی برخوردار است. چرا که بسیاری از معادنی که امروز «کوچک» نامیده می‌شوند، هنوز مطالعات اکتشافی کاملی نداشته‌اند. اگر یک برنامه اکتشافی جامع روی این واحد‌ها اجرا شود، احتمالاً تعدادی از آنها به معادن بزرگ تبدیل خواهند شد.