توافق معدنی باکو و تاشکند؛ ورود آذربایجان به بازار طلای ازبکستان

به گزارش می‌متالز، جمهوری آذربایجان پس از ماه‌ها رایزنی و مذاکرات مقدماتی در حوزه صنایع معدنی، سرانجام گام‌های عملی خود را برای حضور در بازار انرژی و معادن ازبکستان تثبیت کرد و این روند را از مرحله گفت‌و‌گو‌های اولیه به سطح امضای قرارداد‌های رسمی و اجرایی پروژه رساند.

در همین راستا، شرکت دولتی «آذرگلد» (AzerGold) جمهوری آذربایجان قرارداد کلانی را برای توسعه و بهره‌برداری مشترک از یک ذخیره‌گاه بزرگ طلا در خاک ازبکستان به امضا رساند.

همزمان با این رویداد، سند مجزای دیگری نیز در زمینه سرمایه‌گذاری و اجرای پروژه‌های مرتبط با مواد معدنی حیاتی و استراتژیک میان مقامات تاشکند و هلدینگ آذربایجانی «نکسول» (NEQSOL Holding) منعقد شد.

این مراسم دیپلماتیک و اقتصادی مهم در شهر تاشکند و با حضور مستقیم «علی اسدوف» نخست‌وزیر جمهوری آذربایجان و «عبدالله عارف‌اف» نخست‌وزیر ازبکستان برگزار شد که نشان‌دهنده اهمیت راهبردی این توافقات برای هر دو کشور است.

این قرارداد مهم در بخش طلا توسط «ذاکر ابراهیم‌اف» رئیس هیات مدیره شرکت آذرگلد و «فروزه حمیدووا» معاون اول وزیر معدن ازبکستان به امضا رسید. هرچند در بیانیه‌های رسمی منتشرشده از سوی دو کشور، جزئیات دقیقی درباره موقعیت جغرافیایی این ذخایر، برآورد‌های مربوط به حجم ذخایر طلا، نحوه تقسیم سهام مالکیت، ارزش دقیق سرمایه‌گذاری یا زنجیره زمان‌بندی تولید ارائه نشده، اما ناظران این گام را یک چرخش بزرگ در روابط اقتصادی دو کشور ارزیابی می‌کنند.

زمینه‌سازی ۳ ساله برای نفوذ در ذخایر معدنی ازبکستان

ورود رسمی شرکت آذرگلد به بخش معادن ازبکستان حاصل یک برنامه‌ریزی میان‌مدت است که ریشه در ۲۴ فوریه سال ۲۰۲۳ دارد؛ زمانی که این شرکت یادداشت تفاهم و توافق‌نامه‌ای اولیه را با وزارت صنعت معدن و زمین‌شناسی ازبکستان به امضا رساند.

این اسناد پایه، مسیر را برای اکتشافات زمین‌شناسی و توسعه بعدی میادین طلا هموار کرد. در اوت ۲۰۲۴ نیز طرفین در دیدار‌های دوجانبه، اجرای پروژه‌های مشترک در خاک ازبکستان، آذربایجان و حتی کشور‌های ثالث را بررسی کرده و بر تعمیق روابط تاکید ورزیدند.

تا مه سال ۲۰۲۶، مقامات و کارشناسان ازبکستان بررسی مناطق مستعد و اسناد پروژه را نهایی کردند. در همین رابطه، «اورال یوسوپوف» معاون وزیر معدن ازبکستان اعلام کرد: «ما کار‌های اجرایی و مشترک فعالی را با شرکت آذرگلد آذربایجان در زمینه اکتشافات زمین‌شناسی در قلمرو جمهوری ازبکستان آغاز کرده‌ایم.»

وی خاطرنشان کرد که تصمیم‌گیری نهایی در مورد اکتشاف مشترک طلا و نقره تا پایان سال جاری میلادی اتخاذ خواهد شد. یوسوپوف استان‌های «قشقه‌دریا» و «سرخان‌دریا» را به عنوان مناطق تحت مطالعه برای فلزات گرانبها و مناطق «قره‌قالپاقستان» و «جیزک» را برای مواد معدنی حیاتی معرفی کرد. امضای قرارداد اخیر در ژوئن، درست ۶ هفته پس از این اظهارات صورت گرفت.

تقابل آماری؛ بلندپروازی باکو در بازار بزرگ طلای تاشکند

شرکت دولتی آذرگلد آذربایجان که در سال ۲۰۱۵ تاسیس شده و فعالیت‌های عملیاتی خود را از سال ۲۰۱۶ آغاز کرده، سابقه توسعه میادین طلا، آهن و سایر فلزات را در کارنامه دارد و از سال ۲۰۱۷ استخراج سنگ معدن را در معدن طلای «چودار» کلید زده است.

بر اساس آمار‌های رسمی، این شرکت در سال ۲۰۲۵ موفق به فروش ۷۳ هزار و ۲۰۰ اونس طلا و ۹۳ هزار و ۲۰۰ اونس نقره شد که درآمدی بالغ بر ۴۳۹.۳ میلیون منات (حدود ۲۵۸ میلیون دلار) را به همراه داشت و رشد ۴۳ درصدی را نسبت به سال ۲۰۲۴ نشان می‌دهد.

با این حال، صنایع طلای ازبکستان در مقیاسی بسیار وسیع‌تر فعالیت می‌کنند. به عنوان نمونه، مجتمع معدنی و متالورژی «نوایی» ازبکستان تنها در سال ۲۰۲۵ بیش از ۳.۱۵ میلیون انس طلا تولید کرده است. تاشکند اهداف بلندپروازانه‌ای را برای تولید ۱۲۰ تن طلا در سال ۲۰۲۶ و ۱۷۵ تن تا سال ۲۰۳۰ تدوین کرده است. این کشور قصد دارد در سال جاری ۲.۲ میلیارد دلار در ۹۰ پروژه معدنی سرمایه‌گذاری کند.

در سراسر بخش معدن و متالورژی ازبکستان، پروژه‌هایی به ارزش ۲۲ میلیارد دلار در حال اجراست که انتظار می‌رود ۳۸ هزار فرصت شغلی جدید ایجاد کند. شرکت آذرگلد پیش از این در فوریه، ازبکستان و قزاقستان را به عنوان مقاصد اصلی خود برای توسعه بین‌المللی معرفی کرده بود و ترجیح می‌دهد بر روی پروژه‌هایی با زیرساخت‌های موجود تمرکز کند.

هلدینگ «نکسول» و ورود به عرصه مواد معدنی حیاتی

سند دوم امضا شده در تاشکند، ابعاد گسترده‌تری دارد و شامل یک پروژه مشترک در حوزه مواد معدنی حیاتی با مشارکت هلدینگ خصوصی «نکسول» (NEQSOL Holding) آذربایجان است. این هلدینگ بزرگ علاوه بر صنایع معدنی، در بخش‌های انرژی، مخابرات، ساخت‌وساز و فناوری‌های پیشرفته نیز فعالیت‌های گسترده‌ای در سطح بین‌المللی دارد.

نکسول پیش از این چارچوب همکاری‌های خود را با تاشکند پایه‌ریزی کرده بود. در جولای ۲۰۲۵، این گروه و وزارت سرمایه‌گذاری، صنعت و تجارت ازبکستان برای توسعه پروژه‌های مشترک در حوزه‌های زمین‌شناسی، معدن، انرژی، پتروشیمی و فناوری‌های دیجیتال به توافق رسیده بودند.

نکسول در سال ۲۰۲۵ با خرید شرکت تیتانیوم «UMCC» در اوکراین به طور رسمی وارد صنعت معدن شد. مجتمع‌های معدنی و فرآوری این شرکت در اوکراین، کنسانتره‌های ایلمنیت، روتیل و زیرکون را برای صنایع هوافضا، شیمیایی و صنعتی تولید می‌کنند. با این حال، در اسناد امضا شده اخیر در تاشکند، نامی از شریک محلی ازبک یا حجم دقیق سرمایه‌گذاری این هلدینگ به میان نیامده است.

استراتژی تاشکند برای فرآوری عمیق و ارزش افزوده بالا

این توافقنامه‌ها در شرایطی امضا می‌شوند که ازبکستان به سرعت در حال گسترش برنامه مواد معدنی حیاتی خود است. برنامه‌ای به ارزش ۴.۲ میلیارد دلار برای دوره ۲۰۲۶-۲۰۳۰ تدوین شده که ۱۲۰ پروژه را پوشش می‌دهد و می‌تواند از تولید صنعتی ۲۸ ماده معدنی حیاتی پشتیبانی کند. دولت ازبکستان دست‌یابی به حجم تولید ۱ میلیارد دلاری تا سال ۲۰۲۸ و ۲ میلیارد دلاری تا سال ۲۰۳۰ را در این حوزه هدف‌گذاری کرده است.

تنها برای سال ۲۰۲۶، اجرای ۱۲ پروژه به ارزش ۱۶۶ میلیون دلار برنامه‌ریزی شده است. ازبکستان همچنین در حال برنامه‌ریزی برای ایجاد زنجیره‌های ارزش کامل برای تنگستن و مولیبدن است.

شوکت میرضیایف، رئیس‌جمهور ازبکستان پیش‌تر در اظهاراتی از شرکت‌های پیشرو بین‌المللی دعوت کرده بود تا در پروژه‌های فرآوری عمیق مواد خام استراتژیک و ایجاد زنجیره‌های ارزش افزوده بالا در این کشور مشارکت کنند. توافقات ماه ژوئن اکنون بستر زمینه‌سازی‌های سه ساله گذشته میان باکو و تاشکند را به تعهدات رسمی و پروژه‌های عملیاتی تبدیل کرده است.

منبع: خبرگزاری تسنیم