شرکت‌های کوچک دانش‌بنیان، بازیگران بزرگ معدن

‌می‌متالز - ایران با برخورداری از طیف گسترده ذخایر معدنی، از سنگ‌ آهن و مس تا عناصر نادر، جزو کشور‌های مهم معدنی جهان است.

به گزارش می‌متالز، ایران با برخورداری از طیف گسترده‌ای از ذخایر معدنی، از سنگ‌ آهن و مس گرفته تا عناصر نادر و مواد معدنی استراتژیک، یکی از کشور‌های مهم معدنی در جهان به شمار می‌رود. این تنوع کم‌نظیر منابع، در کنار تجربه فنی و زیرساخت‌های صنعتی، ظرفیتی ایجاد کرده که می‌تواند ایران را به یکی از مراکز مهم توسعه و بازسازی زیرساخت‌های معدنی در منطقه تبدیل کند.

در شرایطی که بسیاری از کشور‌های غرب آسیا نیز به دنبال نوسازی و توسعه بخش معدن هستند، برخی کارشناسان معتقدند ایران می‌تواند به هاب بازسازی معدنی منطقه بدل شود؛ مسیری که فرصت‌های تازه‌ای برای حضور شرکت‌های دانش‌بنیان، به‌ویژه شرکت‌های کوچک، اما خلاق، فراهم می‌کند.

در همین راستا گفتگویی با مهرداد شیرازی مدیرعامل شرکت معنا معدن نوآوری اندیشه درباره چشم‌انداز معادن ایران در دوران پس از "دفاع مقدس سوم" و نقش دانش‌بنیان‌ها در این مسیر داشته‌ایم، که در پی می‌آید:

برخی تحلیلگران از مفهوم دوران پس از «دفاع مقدس سوم» در حوزه اقتصاد و صنعت سخن می‌گویند. این مفهوم در بخش معدن چه معنایی دارد؟

اگر این مفهوم را به زبان صنعتی ترجمه کنیم، دفاع مقدس سوم و ایام بعد از آن، در واقع دوره‌ای از بازسازی، نوسازی و تقویت زیرساخت‌های حیاتی کشور است؛ زیرساخت‌هایی که معدن یکی از مهم‌ترین آنهاست. در این دوره هدف صرفاً حفظ ظرفیت‌ها نیست، بلکه ارتقای آنهاست. به بیان دیگر، باید از فرصت ایجادشده برای نوسازی فناوری‌ها، ارتقای بهره‌وری و افزایش ارزش افزوده در زنجیره معدن استفاده کرد. این نگاه می‌تواند بخش معدن را از یک حوزه صرفاً تأمین‌کننده مواد اولیه به یک موتور توسعه صنعتی تبدیل کند.

شما به ظرفیت ایران برای تبدیل شدن به هاب بازسازی معدنی غرب آسیا اشاره کرده‌اید. این ظرفیت از کجا ناشی می‌شود؟

چند عامل مهم در این زمینه وجود دارد. نخست، تنوع ذخایر معدنی در ایران است که تقریباً تمام مواد معدنی مهم صنعتی را شامل می‌شود. دوم، وجود نیروی انسانی متخصص در حوزه زمین‌شناسی، مهندسی معدن و فرآوری مواد معدنی است. سوم، تجربه چند دهه فعالیت معدنی و صنعتی در کشور.

مجموعه این عوامل باعث شده ایران نه‌تنها در استخراج و فرآوری، بلکه در طراحی و اجرای پروژه‌های معدنی نیز توانمندی قابل توجهی داشته باشد. اگر این ظرفیت‌ها به‌درستی سازمان‌دهی شوند، ایران می‌تواند خدمات فنی، مهندسی و فناوری در حوزه معدن را به کشور‌های منطقه نیز ارائه دهد.

در چنین چشم‌اندازی، نقش شرکت‌های دانش‌بنیان را چطور ارزیابی می‌کند؟

بدون تردید دانش‌بنیان‌ها یکی از مهم‌ترین بازیگران این تحول خواهند بود. بخش معدن امروز بیش از هر زمان دیگری به فناوری‌های پیشرفته نیاز دارد؛ از تحلیل داده‌های زمین‌شناسی و اکتشاف هوشمند گرفته تا تجهیزات فرآوری پیشرفته و سامانه‌های مدیریت هوشمند معادن. بسیاری از این فناوری‌ها توسط شرکت‌های دانش‌بنیان قابل توسعه است. حضور این شرکت‌ها می‌تواند فاصله فناوری میان معدن ایران و استاندارد‌های جهانی را به شکل محسوسی کاهش دهد.

در میان شرکت‌های دانش‌بنیان، برخی شرکت‌های کوچک و کمتر شناخته‌شده نیز فعالیت دارند. آیا آنها هم می‌توانند نقش جدی ایفا کنند؟

اتفاقاً بسیاری از نوآوری‌های بزرگ از دل همین شرکت‌های کوچک بیرون می‌آید. شرکت‌های کوچک دانش‌بنیان معمولاً چابک‌تر هستند، ریسک‌پذیری بیشتری دارند و می‌توانند سریع‌تر به سراغ ایده‌های جدید بروند. در حوزه معدن، این شرکت‌ها می‌توانند در زمینه‌هایی مانند طراحی حسگر‌های هوشمند، توسعه نرم‌افزار‌های تحلیل داده‌های معدنی، بهینه‌سازی فرآیند‌های فرآوری و حتی طراحی تجهیزات تخصصی فعالیت کنند. شاید نام بسیاری از این شرکت‌ها هنوز در سطح عمومی شناخته‌شده نباشد، اما توانایی آنها در حل مسائل پیچیده صنعتی بسیار قابل توجه است.

چه موانعی ممکن است بر سر راه حضور گسترده‌تر این شرکت‌ها در بخش معدن وجود داشته باشد؟

مهم‌ترین مانع، فاصله میان فضای نوآوری و فضای عملیاتی معادن است. بسیاری از شرکت‌های دانش‌بنیان ایده‌ها و فناوری‌های خوبی دارند، اما ورود به پروژه‌های معدنی نیازمند ارتباط نزدیک با صنعت و شناخت دقیق از نیاز‌های واقعی معادن است. اگر سازوکار‌هایی برای پیوند مؤثر میان شرکت‌های معدنی و شرکت‌های دانش‌بنیان ایجاد شود، این فاصله به‌تدریج کاهش خواهد یافت.

آیا می‌توان گفت دوره پیش‌رو برای دانش‌بنیان‌های معدنی یک فرصت تاریخی است؟

بله، همین‌طور است. زیرا در چنین دوره‌هایی که بازسازی و توسعه زیرساخت‌ها در دستور کار قرار می‌گیرد، تقاضا برای فناوری و نوآوری به‌طور طبیعی افزایش می‌یابد. اگر شرکت‌های دانش‌بنیان بتوانند راه‌حل‌های عملیاتی و قابل اجرا ارائه دهند، نه‌تنها در داخل کشور بلکه در سطح منطقه نیز فرصت‌های بزرگی پیش روی آنها خواهد بود.

در نهایت چشم‌انداز معدن ایران را در سال‌های پیش رو چگونه می‌بینید؟

اگر به‌درستی از ظرفیت‌های علمی، فناوری و معدنی کشور استفاده شود، ایران می‌تواند به یکی از مراکز مهم فناوری و خدمات معدنی در منطقه تبدیل شود. در این مسیر، شرکت‌های دانش‌بنیان، چه بزرگ و چه کوچک، می‌توانند نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشند. در واقع آینده معدن ایران بیش از هر زمان دیگری با نوآوری و فناوری گره خورده است.

منبع: خبرگزاری تسنیم