يکشنبه ۳۱ خرداد ۱۴۰۵ - ۰۹:۳۱

تاریخ: ۱۲ خرداد ۱۴۰۵ ، ساعت ۲۳:۳۸

بازدید: ۱۴۵

کد خبر: ۳۹۷۲۵۶

سرویس خبر : معادن و مواد معدنی

معادن و مواد معدنی فلزات غیرآهنی

بحران گوگرد به زنجیره باتری رسید؛

اسید سولفوریک؛ گلوگاه جدید بازار مواد معدنی

‌می‌متالز - افزایش تنش‌ها در خاورمیانه و اختلال در مسیر‌های تجاری تنگه هرمز، بازار گوگرد و اسید سولفوریک را با شوک کم‌سابقه‌ای مواجه کرده است؛ به‌طوری‌که قیمت گوگرد بیش از ۵۰ درصد و قیمت اسید سولفوریک در برخی مناطق بیش از دو برابر شده و هزینه تولید مواد معدنی حیاتی از جمله لیتیوم و نیکل را به‌طور چشمگیری افزایش داده است؛ بررسی‌های جدید هشدار می‌دهد که تداوم این وضعیت می‌تواند زنجیره تأمین جهانی فلزات مورد نیاز گذار انرژی را با چالش‌های جدی روبه‌رو کند.

به گزارش می‌متالز، بررسی جدید Benchmark Mineral Intelligence نشان می‌دهد که جنگ خاورمیانه و اختلال در تردد کشتی‌ها از تنگه هرمز، بازار گوگرد و اسید سولفوریک را با شوک جدی مواجه کرده و هزینه تولید بسیاری از مواد معدنی حیاتی مورد نیاز برای گذار انرژی، از جمله لیتیوم و نیکل، را به‌طور قابل توجهی افزایش داده است.

بر اساس این گزارش، از زمان آغاز تنش‌های خاورمیانه، قیمت گوگرد بیش از ۵۰ درصد افزایش یافته و قیمت اسید سولفوریک در برخی مناطق جهان بیش از دو برابر شده؛ این شرایط در حالی رخ داده که زنجیره‌های تأمین فلزات مورد استفاده در باتری‌ها نیز همزمان با کاهش عرضه گوگرد با فشار فزاینده‌ای روبه‌رو شده‌اند.

ویل تالبوت، مدیر تحقیقات مواد اولیه در Benchmark Mineral Intelligence، معتقد است اسید سولفوریک یکی از مهم‌ترین نهاده‌های تولید بسیاری از مواد معدنی است و اختلال در بازار گوگرد اکنون آثار دومینویی خود را در بازار‌های مختلف نشان می‌دهد. به گفته وی، مهم‌ترین نگرانی آن است که بخشی از تولیدکنندگان مواد معدنی حیاتی ناچار به کاهش ظرفیت تولید یا حتی توقف کامل فعالیت شوند.

فشار بی‌سابقه بر صنعت لیتیوم

Benchmark اعلام کرده است که اسید سولفوریک پیش از بحران اخیر حدود ۳ درصد از هزینه تولید ترکیبات شیمیایی لیتیوم از سنگ معدن را تشکیل می‌داد، اما این سهم اکنون به ۱۱ درصد رسیده است. در برخی واحد‌های تولیدی، هزینه اسید سولفوریک حتی از هزینه انرژی نیز فراتر رفته و به بزرگ‌ترین جزء هزینه عملیاتی مستقیم (C۱) تبدیل شده است. این موسسه تأکید می‌کند که اسید سولفوریک اکنون به مهم‌ترین و در عین حال پرنوسان‌ترین نهاده در فرآیند تولید لیتیوم تبدیل شده و هرگونه تداوم اختلال در عرضه می‌تواند فشار بیشتری بر بازار این فلز استراتژیک وارد کند.

نیکل؛ وابستگی شدید به گوگرد

بازار نیکل نیز به‌ شدت تحت تأثیر تحولات اخیر قرار گرفته است. در فرآیند لیچینگ اسیدی تحت فشار بالا (HPAL) که یکی از مهم‌ترین روش‌های تولید نیکل از لاتریت‌ها محسوب می‌شود، گوگرد نقش اساسی دارد.

طبق گزارش Benchmark، سهم گوگرد در هزینه تولید نیکل از طریق HPAL از ۲۶ درصد پیش از درگیری‌ها به ۴۲ درصد افزایش یافته است؛ این در حالی است که اندونزی، بزرگ‌ترین تولیدکننده نیکل جهان، در سال گذشته ۷۶ درصد از گوگرد وارداتی خود را از کشور‌های خاورمیانه تأمین کرده بود.

علاوه بر این، برای تولید هر تن نیکل به روش HPAL بیش از ۱۰ تن گوگرد مورد نیاز است؛ موضوعی که آسیب‌پذیری این صنعت را در برابر اختلالات عرضه به‌خوبی نشان می‌دهد.

ریسک عرضه؛ مهم‌تر از قیمت

به اعتقاد Benchmark، در شرایط کنونی مسئله اصلی تنها افزایش قیمت نیست، بلکه دسترسی فیزیکی به گوگرد و اسید سولفوریک به چالشی جدی تبدیل شده است؛ این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که حداقل نیمی از تجارت دریایی گوگرد جهان از طریق تنگه هرمز انجام می‌شود. این گزارش هشدار می‌دهد که بیش از ۵۰ درصد تولید جهانی لیتیوم، کبالت، عناصر خاکی کمیاب و اسید فسفریک خالص در سال ۲۰۲۶ در معرض اختلالات ناشی از کمبود گوگرد و اسید سولفوریک قرار دارد.

در همین حال، محدودیت‌های غیررسمی چین بر صادرات اسید سولفوریک نیز فشار مضاعفی بر پالایشگاه‌ها و صنایع فرآوری خارج از این کشور وارد کرده است. در نتیجه، قیمت نقدی اسید سولفوریک در اندونزی به بیش از ۳۸۰ دلار در هر تن و در شیلی به بیش از ۴۴۰ دلار در هر تن رسیده است؛ زیرا بسیاری از مصرف‌کنندگان صنعتی برای یافتن منابع جایگزین با مشکل مواجه شده‌اند. همزمان، قیمت کربنات لیتیوم گرید باتری در چین نیز از ابتدای سال جاری حدود ۶۵ درصد افزایش یافته است.

برندگان و بازندگان در صنعت مس

تأثیر این تحولات بر صنعت مس یکسان نبوده است. از یک سو، واحد‌های تولید مس به روش استخراج با حلال و الکترووینینگ (SX-EW) که حدود ۲۲ درصد تولید جهانی مس را در اختیار دارند، به حجم قابل توجهی اسید سولفوریک نیازمند هستند و افزایش قیمت اسید هزینه‌های آنها را بالا برده است.

از سوی دیگر، کارخانه‌های ذوب مس از شرایط فعلی سود برده‌اند؛ زیرا اسید سولفوریک محصول جانبی فرآیند ذوب کنسانتره مس محسوب می‌شود. به گفته Benchmark، از زمان آغاز حملات به ایران، هزینه‌های فرآوری و پالایش کنسانتره مس کاهش یافته و افزایش ارزش اسید سولفوریک، سودآوری واحد‌های ذوب را بهبود بخشیده است.

تحولات اخیر نشان می‌دهد که تنش‌های ژئوپلیتیکی بیش از هر زمان دیگری با زنجیره تأمین مواد معدنی مورد نیاز گذار انرژی گره خورده‌اند. Benchmark معتقد است کشور‌هایی که از ظرفیت داخلی تولید گوگرد و اسید سولفوریک برخوردارند، از جمله ایالات متحده، در برابر این شوک‌ها مقاومت بیشتری خواهند داشت؛ در مقابل، کشور‌هایی مانند استرالیا که وابستگی بالایی به واردات دارند، با ریسک بیشتری مواجه هستند.

این موسسه همچنین هشدار داده است که حتی در صورت بازگشایی سریع تنگه هرمز، آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های پالایشی منطقه خلیج فارس به زمان و سرمایه‌گذاری قابل توجهی برای بازسازی نیاز خواهد داشت. از این رو، فشار بر بازار جهانی مواد معدنی حیاتی و زنجیره تأمین فناوری‌های انرژی پاک ممکن است برای مدت طولانی ادامه پیدا کند.

منبع: پایگاه خبری - تحلیلی ایراسین