بدون شفاف‌سازی داده‌ها و تعیین متولی، مالیات بر خانه‌های خالی و اراضی به نتیجه نمی‌رسد

‌می‌متالز - عضو کمیسیون عمران مجلس با انتقاد از عملکرد ضعیف در اجرای قانون مالیات بر خانه‌های خالی گفت: با وجود گذشت سه سال از تصویب این قانون، میزان وصولی‌ها بسیار ناچیز بوده و تا زمانی که مشکل شناسایی املاک، اسناد غیررسمی و ناهماهنگی دستگاه‌ها حل نشود، این پایه مالیاتی نه به درآمد پایدار می‌رسد و نه نقش تنظیم‌گری خود را در بازار مسکن ایفا می‌کند.

به گزارش می‌متالز، حبیب قاسمی با اشاره به تجربه اجرای مالیات بر خانه‌های خالی و اراضی بلااستفاده در شهر‌ها گفت: سال گذشته حدود ۳۵ میلیارد تومان از محل مالیات بر اراضی وصول شد، اما در حوزه مالیات بر خانه‌های خالی، با وجود گذشت سه سال از اجرای قانون، مجموع وصولی‌ها به کمتر از ۳۰ میلیارد تومان رسیده است؛ در حالی که طبق برآورد‌ها این رقم باید سالانه بین ۴۰۰ تا ۵۰۰ میلیارد تومان باشد!

آمار‌ها نشان می‌دهد قانون به هدف خود نرسیده است

وی با اشاره به آمار‌های رسمی افزود: بر اساس سرشماری سال ۱۳۹۵، حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار خانه خالی در کشور وجود داشته، اما امروز اعلام می‌شود فقط حدود ۲۵۰ هزار واحد شناسایی شده و از این تعداد هم برای حدود ۱۷۰ الی۱۸۰ هزار واحد اقدام شده که حاصل آن کمتر از ۳۰ میلیارد تومان وصولی بوده که عملاً رقم بسیار ناچیزی است.

مشکل اصلی؛ نبود داده شفاف و ناهماهنگی دستگاه‌ها

قاسمی با بیان اینکه اراده کافی برای اجرای مؤثر این قانون وجود ندارد، ادامه داد: علت اصلی، نبود داده‌های شفاف و هماهنگی میان دستگاه‌های متولی است. تجربه نشان داده دولت بیشتر به سراغ پایه‌های مالیاتی سهل‌الوصول مانند مالیات بر حقوق می‌رود، اما مالیات‌هایی که نقش تنظیم‌گری در بازار دارند، به دلیل ضعف زیرساخت‌ها عملاً موفق نبوده‌اند. متاسفانه به درستی مشخص نیست چه نهادی باید ابتدا خانه‌ها و اراضی خالی را شناسایی و قیمت‌گذاری کند. سازمان امور مالیاتی کشور می‌گوید من وصول‌کننده هستم و باید اطلاعات دقیق به من داده شود، اما این اطلاعات باید از سوی وزارت راه و شهرسازی، شهرداری‌ها و سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تأمین شود، در حالی که هماهنگی مؤثری میان این دستگاه‌ها وجود ندارد.

فرآیند‌های طولانی و بازگشت پرونده‌ها به نقطه صفر

این نماینده مردم شهرضا و دهاقان در مجلس افزود: در بسیاری از موارد، ابلاغیه مالیاتی صادر می‌شود، اما بعد مشخص می‌شود مالک واقعی فرد دیگری است یا ملک در اجاره است. پرونده‌ها ماه‌ها در رفت‌وآمد اداری می‌ماند و گاهی بعد از دو سال دوباره به نقطه اول برمی‌گردد. اولین و بزرگ‌ترین مشکل این قانون، شناسایی دقیق املاک است.

بحران اسناد رسمی؛ ۴۰ درصد معاملات غیررسمی است

قاسمی با اشاره به وضعیت اسناد ملکی در کشور گفت: در برخی شهر‌های زیر ۵۰ هزار نفر جمعیت، نزدیک به ۴۰ درصد املاک یا فاقد سند رسمی‌اند یا سند عادی دارند و حتی بخش قابل توجهی از املاک سنددار هم مشاعی است. وقتی هویت مالک مشخص نباشد، نمی‌توان قانون مالیات را به‌درستی اجرا کرد لذا تاکید میکنم تا زمانی که املاک در سامانه‌ها هویت‌دار نشوند، هر چقدر هم قانون بنویسیم، به نتیجه عملی نمی‌رسیم.

تجربه کشور‌های دیگر و خلأ زیرساخت در ایران

این نماینده مردم در مجلس با اشاره به نمونه‌های خارجی گفت: در کشور‌هایی که امروز مالیات بر خانه‌های خالی را دریافت می‌کنند، کاداستر و شناسایی کامل املاک انجام شده و زیرساخت اطلاعاتی دارند. ما هم از سال‌های گذشته اقداماتی شروع کرده‌ایم، اما هنوز فاصله زیادی با وضعیت مطلوب داریم. بدون این زیرساخت‌ها، اجرای مؤثر این نوع مالیات‌ها ممکن نیست.

مالیات بر خانه‌های خالی؛ هم درآمدی، هم تنظیم‌گر بازار

قاسمی تأکید کرد: این مالیات فقط برای درآمدزایی نیست، بلکه یک ابزار تنظیم‌گری بازار مسکن است. کسی که خانه یا زمین گران‌قیمت و بلااستفاده دارد، باید سهم خود را در هزینه‌های عمومی کشور بپردازد تا هم عدالت برقرار شود و هم تعادل به بازار برگردد.

وی با اشاره به برنامه هفتم توسعه افزود: نسبت مالیات به تولید ناخالص داخلی باید افزایش پیدا کند. الان این نسبت حدود ۵.۷ درصد است و باید به حدود ۷.۶ درصد برسد. این کار با اصلاح زیرساخت‌ها و اجرای درست پایه‌های مالیاتی ممکن بوده و صرفا نباید با فشار بر حقوق‌بگیران انجام شود.

شرط موفقیت؛ تعیین تکلیف متولیان و اصلاح سازوکار اجرا

قاسمی در پایان خاطرنشان کرد: اگر برای دستگاه‌های متولی از جمله شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، وزارت راه و شهرسازی، سازمان ثبت اسناد و کانون کارشناسان رسمی، سازوکار مشخص و زمان‌بندی‌شده تعریف نشود و تیم‌های کارشناسی منظم برای شناسایی و قیمت‌گذاری شکل نگیرد، نباید انتظار توفیق جدی از این قانون داشت؛ هرچند اصل قانون و جهت‌گیری آن برای ایجاد تعادل در بازار مسکن درست است.

منبع: خبرگزاری مجلس شورای اسلامی (خانه ملت)