هشدار زمین‌شناسان درباره نقش نهشته‌های کواترنری در گسترش فرونشست خراسان رضوی

‌می‌متالز - مدیرکل زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی شمال‌شرق با تأکید بر ضرورت بازنگری در مطالعات زمین‌شناسی مرتبط با نهشته‌های کواترنری کشور اعلام کرد: غفلت طولانی‌مدت از شناخت دقیق رسوبات کواترنری، یکی از عوامل مؤثر در عدم توانایی در پیش بینی و مدیریت رفتار زمین در هنگام بروز مخاطراتی همچون فرونشست در دشت‌هاست.

به گزارش می‌متالز، هادی شریفی مدیرکل این سازمان در شمال شرق کشور که در حاشیه چهارمین همایش کواترنری در دانشگاه فردوسی مشهد سخن می‌گفت، با اشاره به تحولات اساسی در تهیه نقشه‌های زمین‌شناسی طی دهه‌های اخیر گفت: در بسیاری از نقشه‌ها، نهشته‌های کواترنری تنها بر اساس ویژگی‌های ساده‌ای مانند مورفولوژی، بافت یا محیط تشکیل طبقه‌بندی می‌شدند و این سطح از مطالعات پاسخگوی نیاز‌های مرتبط با کاربری‌های امروز نیست.

وی با تجلیل از نقش پیشکسوتان برجسته این حوزه از جمله پدرامی، خان‌ناظر و محمدحسن نبوی، بر اهمیت توجه دوباره به دوره کواترنری تأکید کرد و گفت: بخش قابل توجهی از اطلاعات مورد نیاز در تحلیل تاریخچه تکوین و رفتار زمین در همین دوره نهفته است؛ دوره‌ای کوتاه ولی سرنوشت‌ساز که «کلید فهم گذشته زمین» به شمار می‌رود.

گسترش فرونشست؛ یک بحران پنهان در دل دشت‌های استان

به گفته شریفی، نبود اطلاعات کاربردی درباره نهشته‌های کواترنری، روند پیش‌بینی رفتار زمین و مدیریت مخاطره فرونشست را با اختلال مواجه کرده است.

آخرین گزارش‌های سازمان نشان می‌دهد از ۴۵ دشت خراسان رضوی، ۱۷ دشت در وضعیت بحرانی و ۸ دشت در وضعیت فوق‌بحرانی قرار دارند. دشت‌های مشهد، نیشابور، خواف، بجستان، کاشمر، رخ، فریمان و تربت‌جام مهم‌ترین پهنه‌های در معرض فرونشست شدید هستند.

همچنین طبق آمار، حدود ۳۷.۰۷ درصد از مساحت استان تحت تأثیر فرونشست قرار گرفته و بروز ترک‌ها، شکاف‌ها و فروچاله‌ها سبب شده ۳۰۰۰ کیلومترمربع از دشت‌های استان از چرخه کاربری خارج شود.

لزوم تقویت مطالعات تخصصی کواترنری

مدیرکل زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی شمال‌ شرق کشور، در پایان بر ضرورت توسعه مطالعات تخصصی کواترنری در نقشه‌های زمین‌شناسی، مهندسی و زمین‌شناسی شهری تأکید کرد و گفت این رویکرد می‌تواند دقت پیش‌بینی رفتار زمین را به‌طور چشمگیری افزایش دهد و نقش مؤثری در کاهش مخاطرات زمین‌شناختی داشته باشد.

منبع: سازمان زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی کشور