درس‌های ساغند برای صنایع بزرگ معدنی

‌می‌متالز - محمد قبادی‌سامانی، مدیرعامل شرکت مهام پارسیان به تشریح چالش‌های بنیادین صنعت سنگ‌ آهن، از محدودیت تأمین مواد ناریه تا فشار‌های هزینه‌ای انرژی پرداخت. با این حال، او از موفقیت یک استراتژی کلان خبر داد: شراکت استراتژیک با فولاد مبارکه برای احیای منطقه معدنی ساغند. این پروژه با سرمایه‌گذاری ۶۰۰ میلیارد تومانی در شش آنومالی، نه تنها تضمین‌کننده خوراک ۲۰ سال آینده فولاد مبارکه است، بلکه با اشتغال‌زایی مستقیم برای ۱۸۰۰ نفر، ساغند را به قطب جدید و استراتژیک معدن‌کاری کشور تبدیل کرده و ناترازی بالادست زنجیره فولاد را به فرصتی برای توسعه پایدار بدل کرده است.

به گزارش می‌متالز، محمد قبادی‌سامانی، مدیرعامل و عضو هیات‌ مدیره شرکت تأمین و تولید مواد معدنی مهام پارسیان به تشریح مهم‌ترین گلوگاه‌های پیش‌روی معادن بزرگ سنگ‌ آهن کشور پس از جنگ تحمیلی ۴۰ روزه پرداخت و از روند پیشرفت پروژه استخراج شش آنومالی منطقه ساغند با مشارکت فولاد مبارکه خبر داد که متن کامل این گفت‌و‌گو را در ادامه می‌خوانید:

از میان گلوگاه‌هایی که هم‌اکنون معادن سنگ‌ آهن کشور با آن مواجه‌اند، مهم‌ترین گلوگاه کدام است؟

محمد قبادی‌سامانی: با توجه به شرایطی که بعد از جنگ تحمیلی ۴۰ روزه برای کشور پیش آمد، مهم‌ترین گلوگاهی که معادن بزرگ سنگ‌ آهن با آن مواجه‌اند، محدودیت تأمین مواد ناریه است. این مشکل بعد از جنگ به‌ صورت جدی پدید آمد و علی‌رغم همه قول‌وقرار‌هایی که از سوی دست‌اندرکاران داده شده بود، تاکنون حل نشده است.

علاوه بر این، بحث افزایش هزینه انرژی نیز معادن و قیمت مواد معدنی را تهدید می‌کند؛ به‌طوری‌که قیمت گازوئیل در معادن افزایش بسیار قابل‌توجهی داشته است.

از منظر سرمایه‌گذاری نیز باید گفت در عرصه معدن‌کاری، با توجه به شرایط کشور، معادن متوسط به بالا عمدتا از توان بخش خصوصی خارج است و این بنگاه‌های دولتی و وابسته به نهاد‌های حاکمیتی هستند که باید این سرمایه‌گذاری‌ها را انجام دهند. در حوزه سنگ‌ آهن نیز با کاهش ذخایر بزرگ و نزدیک به سطح، و با توجه به سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌ای که طی دهه گذشته در پایین‌دست زنجیره فولاد صورت گرفته، امروز در بالادست زنجیره با عدم سرمایه‌گذاری و ناترازی روبه‌رو هستیم.

البته طی چهار پنج سال گذشته، بنگاه‌های بزرگ فولادی این نقیصه را درک کرده و برای رفع آن اقدام کرده‌اند؛ از جمله در محدوده معدن سنگان در شمال شرق کشور، معدن ساغند در مرکز کشور و همچنین فعالیت‌هایی در جنوب غرب کشور. این بنگاه‌های بزرگ فولادی، با توجه به شرایط تورمی کشور، توانسته‌اند معادن متوسط و حتی کمی پایین‌تر از متوسط را فعال کنند که کمک بزرگی به معدن‌کاری و اشتغال کشور است. برخلاف پایین‌دست زنجیره فولاد، سرمایه‌گذاری در بالادست زنجیره هزینه و فناوری چندانی نمی‌طلبد و بازگشت سرمایه نیز سریع‌تر است.

در حوزه اکتشاف و بهره‌برداری این معادن، در حال حاضر در چه مرحله‌ای قرار دارید؟

محمد قبادی‌سامانی: واقعیت این است که در حوزه فناوری و هوشمندسازی با محدودیت‌های قابل‌توجهی روبه‌رو هستیم. طی دو سال گذشته، مجموعه فولاد مبارکه و شرکت نماینده آن در منطقه ساغند، در شش آنومالی، نزدیک به ۶۰ هزار متر حفاری اکتشافی (اکتشاف مقدماتی و تکمیلی برای تهیه نقشه‌ها) انجام داده‌اند که معادل حدود ۶۰۰ میلیارد تومان سرمایه‌گذاری اکتشافی بوده است.

در نتیجه این اکتشافات، ذخیره قطعی و بر جای سنگ‌ آهن با عیار مناسب و کاملا اقتصادی شناسایی شده که می‌توان با اطمینان گفت خوراک ۲۰ سال آینده فولاد مبارکه را تأمین خواهد کرد. عمق حفاری‌های انجام‌شده نیز تا ۶۵۰ متر بوده است.

برای توسعه ظرفیت و افزایش ارزش‌افزوده در منطقه ساغند، در سال‌های آینده چه برنامه‌ای دارید؟

محمد قبادی‌سامانی: در منطقه ساغند آنومالی‌های متعددی وجود دارد. فکر می‌کنم حدود سه سال پیش، مجموعه فولاد مبارکه با هدف تأمین خوراک ورودی کارخانه، با سیاست‌گذاری هوشمندانه‌ای قرارداد استخراج شش آنومالی منطقه را منعقد کرد که به نظر من تصمیم کاملاً به‌جا و درستی بود.

پنج آنومالی از این مجموعه هم‌اکنون در حال تولید و وارد مدار تولید شده‌اند، و آنومالی ششم نیز توسط پیمانکار مربوطه در حال آماده‌سازی است و پیش‌بینی می‌شود تا حدود یک ماه آینده وارد مدار تولید شود.

ظرفیت سنگ‌ آهن محدوده ساغند حدود ۳۰۰ میلیون تن برآورد می‌شود؛ به‌طوری‌که تنها معادن ۲ و ۳ این مجموعه می‌تواند نیاز ۱۰ سال خوراک ورودی مجموعه فولاد مبارکه را تأمین کند. با ورود کامل این معادن به مدار تولید، از دو سال آینده می‌توانیم سالانه ۱۰ میلیون تن سنگ‌ آهن تولید کنیم. امسال نیز قرار است حدود ۶ میلیون تن سنگ‌ آهن تولید و به مجموعه فولاد مبارکه تحویل داده شود.

این یک انتخاب هوشمندانه از سوی فولاد مبارکه بوده و با حمایت‌های آقای دکتر زرندی، هر پنج معدن وارد مدار تولید شده‌اند.

عیار سنگ‌ آهن استخراجی از معادن ساغند چقدر است؟

محمد قبادی‌سامانی: در یکی از آنومالی‌ها می‌توان ادعا کرد که یکی از پرعیارترین معادن سنگ‌ آهن کشور را در اختیار داریم. در سایر بخش‌ها نیز عیار‌های متعارف کشور، یعنی حدود ۴۳ تا ۴۵ درصد، را داریم که کاملاً اقتصادی و قابل‌اتکا است. اما در یکی از آنومالی‌ها، نتایج اکتشاف نشان می‌دهد که عیار حتی بالاتر از این مقدار است و این آنومالی جزو معادن پرعیار کشور محسوب می‌شود.

با توجه به تأکیدی که بر توسعه مناطق معدنی شده، فعالیت‌های معدنی در منطقه ساغند چه تأثیری بر اشتغال و اقتصاد منطقه داشته است؟

محمد قبادی‌سامانی: در شرایطی که کشور بیش از پیش به امیدآفرینی نیاز دارد، سرمایه‌گذاری فولاد مبارکه در این شش معدن منطقه ساغند، که منطقه‌ای دورافتاده و دور از مناطق مسکونی است، نتایج قابل‌توجهی داشته است. هم‌اکنون نزدیک به ۱۸۰۰ نفر به‌ صورت مستقیم در ساغند مشغول کار هستند. با احتساب ضریب معمول اشتغال غیرمستقیم (حدود سه برابر اشتغال مستقیم)، نزدیک به ۵۰۰۰ نفر نیز به‌ صورت غیرمستقیم از این سرمایه‌گذاری بهره‌مند می‌شوند. در مجموع، این سرمایه‌گذاری ۶۰۰ میلیارد تومانی توانسته است برای نزدیک به ۷۰۰۰ نفر به‌ صورت مستقیم و غیرمستقیم اشتغال ایجاد کند.

این تصمیم فولاد مبارکه با حمایت و پیگیری سعید زرندی محقق شده است. اطمینان دارم ظرف سه سال آینده، مجموعه ساغند به یکی از قطب‌های بزرگ تولید سنگ‌ آهن و معدنی کشور، در کنار قطب‌های شناخته‌شده‌ای مانند گل‌گهر و سنگان، تبدیل خواهد شد.