سرویس خبر : معادن و مواد معدنی
رشد اشتغال در معادن ایران؛
افزایش ۷۱ درصدی نیروی کار و تغییر ساختار ارزش افزوده
میمتالز - بررسی آمارهای مرکز پژوهشهای مجلس نشان میدهد بخش معدن ایران طی سالهای ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۲ با رشد قابل توجه اشتغال مواجه بوده است. بر اساس این آمار، تعداد شاغلان معادن کشور از حدود ۸۴ هزار نفر در ابتدای دهه ۱۳۹۰ به حدود ۱۴۴ هزار نفر در سال ۱۴۰۲ رسیده که معادل رشد ۷۱ درصدی در یک دوره ۱۲ ساله است. اگرچه روند اشتغال در برخی سالها با نوسان همراه بوده، اما مسیر کلی آن صعودی ارزیابی میشود.
به گزارش میمتالز، مقایسه روند اشتغال با ارزش افزوده بخش معدن نشان میدهد این دو شاخص در بسیاری از سالها همسو حرکت کردهاند، اما شدت تغییرات آنها یکسان نبوده است. به عبارت دیگر، افزایش ارزش افزوده معادن لزوما به همان نسبت به افزایش تعداد شاغلان منجر نشده و متغیرهایی مانند بهرهوری، سطح سرمایهگذاری، فناوری مورد استفاده و مقیاس فعالیت معادن نیز در تعیین میزان اشتغال نقش داشتهاند.
در بخش پرداختی به نیروی کار نیز روندی متفاوت مشاهده میشود. آمارهای مرکز پژوهشهای مجلس حاکی از آن است که متوسط پرداختی به کارکنان معادن طی سالهای مورد بررسی افزایش یافته، اما نرخ رشد این پرداختها در همه سالها با رشد ارزش افزوده همخوانی نداشته است. در برخی دورهها رشد پرداختیها از رشد ارزش افزوده پیشی گرفته و در برخی دیگر، افزایش ارزش افزوده با رشد محدودتر دستمزدها همراه بوده است.
یکی از مهمترین نکات گزارش، کاهش سهم هزینه نیروی کار از ارزش افزوده بخش معدن است. این نسبت که در میانه دهه ۱۳۹۰ به حدود ۲۵ درصد رسیده بود، در سالهای ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ به حدود ۹ درصد کاهش یافته است. این تغییر نشان میدهد سهم نیروی کار از ارزش افزوده ایجادشده در معادن طی سالهای اخیر کوچکتر شده و بخش بیشتری از ارزش افزوده در سایر اجزای هزینه یا سرمایه متمرکز شده است.
از نظر ترکیب اشتغال، معادن استخراج سنگهای غیرفلزی همچنان بزرگترین سهم را در اختیار دارند. در سال ۱۴۰۲ حدود ۳۵ درصد کل شاغلان بخش معدن در این گروه فعالیت کردهاند. پس از آن، معادن کانیهای فلزی آهن با ۲۸ درصد و معادن سنگهای فلزی غیرآهنی با ۲۳ درصد قرار دارند. معادن زغال سنگ نیز حدود ۱۱ درصد اشتغال بخش معدن را به خود اختصاص دادهاند و سهم سایر مواد معدنی، مواد شیمیایی و نمک در مجموع کمتر از پنج درصد بوده است.
بررسی متوسط تعداد شاغلان به ازای هر معدن نیز تصویر متفاوتی از ساختار این بخش ارائه میدهد. معادن زغال سنگ با میانگین ۱۴۶ نفر شاغل به ازای هر معدن، بالاترین سطح اشتغال را دارند. پس از آن، معادن کانیهای فلزی با متوسط ۱۳۳ نفر و معادن سنگهای غیرفلزی با حدود ۷۷ نفر قرار میگیرند. در مقابل، میانگین اشتغال کل معادن کشور تنها حدود ۲۲ نفر برای هر معدن برآورد شده که نشاندهنده سهم بالای معادن کوچک و متوسط در ساختار معدنکاری ایران است.
از منظر سطح پرداختی نیز تفاوتهای قابل توجهی میان گروههای معدنی وجود دارد. در سال ۱۴۰۲، بیشترین متوسط پرداختی به نیروی کار به ازای هر معدن مربوط به معادن کانیهای فلزی بوده است. پس از آن، معادن سنگهای غیرفلزی و زغال سنگ قرار دارند، در حالی که معادن استخراج سایر مواد معدنی کمترین سطح پرداختی را ثبت کردهاند.
مجموع این دادهها نشان میدهد بخش معدن ایران طی بیش از یک دهه گذشته توانسته اشتغال خود را افزایش دهد، اما این رشد بهطور یکنواخت میان همه رشتههای معدنی توزیع نشده است. تفاوت در نوع ماده معدنی، مقیاس فعالیت، میزان سرمایهگذاری و ارزش افزوده ایجادشده باعث شده ساختار اشتغال و سطح دستمزدها در گروههای مختلف معدنی تفاوت محسوسی داشته باشد؛ موضوعی که میتواند در سیاستگذاریهای آینده برای توسعه متوازن معادن کشور مورد توجه قرار گیرد.
1
مطالب مرتبط
عناوین برگزیده
یک روز پیش
یک روز پیش
سه روز پیش
سه روز پیش
سه روز پیش
چهار روز پیش
چهار روز پیش
با پیگیریهای مستمر سازمان نظام مهندسی معدن ایران؛
خورشید، چگونه پشتوانه صنعت فولاد شد؟
مرادی مطرح کرد:
روایت تجربه فولادسازان و معدنکاران جهان؛ از مسوولیت اجتماعی تا مزیت رقابتی؛
بازار جهانی فولاد زیر فشار جنگ، کربن و محدودیتهای تجاری است؛
یکپارچگی عمودی به سبک «ومعادن»:
رشد اشتغال در معادن ایران؛
همکاری صنعت و دانشگاه برای توسعه فولادهای پیشرفته خودرو آغاز شد؛
چگونه هوش مصنوعی میتواند بازسازی فولاد مبارکه را به انقلاب صنعتی تبدیل کند؟
فولاد زیر فشار ناترازی انرژی؛
در نشست شورای معادن استان کرمان تاکید شد
