توسعه آهن و فولاد گل‌گهر و مسیر جدید بهره‌وری انرژی

‌می‌متالز - در شرایطی که صنعت فولاد جهان با سه چالش همزمان افزایش هزینه انرژی، الزامات زیست‌محیطی و رقابت فشرده در بازار‌های بین‌المللی مواجه است، حرکت به سمت فناوری‌های کاهش مصرف انرژی دیگر یک انتخاب اختیاری محسوب نمی‌شود، بلکه به بخشی از راهبرد بقا و توسعه شرکت‌های فولادی تبدیل شده است.

به گزارش می‌متالز، در همین چارچوب، ثبت اختراع جدید شرکت توسعه آهن و فولاد گل‌گهر در حوزه بازیابی گرمای فرآیند و بهینه‌سازی مصرف انرژی را می‌توان نشانه‌ای از تغییر رویکرد این مجموعه از یک تولیدکننده صرف به یک بازیگر فناورمحور در زنجیره فولاد کشور دانست.

بر اساس اطلاعات منتشرشده، این اختراع با هدف بازگردانی انرژی و استفاده مجدد از گرمای هدررفته در فرآیند‌های تولید آهن اسفنجی و واحد‌های مبتنی بر فناوری میدرکس طراحی شده است. در صنایع فولادی، بخش قابل توجهی از انرژی مصرفی به صورت گرمای اتلافی از سیستم خارج می‌شود. این گرما در بسیاری از واحد‌های قدیمی بدون بازیابی از دست می‌رود، در حالی که فناوری‌های نوین دنیا تلاش می‌کنند این انرژی را دوباره به چرخه تولید بازگردانند و از آن برای کاهش مصرف سوخت و افزایش راندمان استفاده کنند.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر آشکار می‌شود که بدانیم تولید آهن اسفنجی یکی از انرژی برترین بخش‌های صنعت فولاد به شمار می‌رود. ایران با وجود برخورداری از ذخایر گسترده گاز طبیعی، در سال‌های اخیر با محدودیت‌های فصلی انرژی مواجه بوده و همین مساله تولید بسیاری از واحد‌های فولادی را تحت تأثیر قرار داده است. از این منظر، هر فناوری که بتواند وابستگی واحد‌های تولیدی به انرژی جدید را کاهش دهد، در عمل به افزایش پایداری تولید و کاهش ریسک‌های عملیاتی منجر خواهد شد.

ثبت این اختراع را باید در چارچوب سیاست گسترده‌تر توسعه آهن و فولاد گل‌گهر برای بومی سازی فناوری و افزایش بهره‌وری تحلیل کرد. این شرکت طی سال‌های اخیر علاوه بر توسعه ظرفیت تولید، سرمایه‌گذاری قابل توجهی در حوزه تحقیق و توسعه، هوشمندسازی و ثبت فناوری‌های صنعتی انجام داده است. ثبت اختراعات مرتبط با فرآیند احیای مستقیم و بهینه‌سازی واحد‌های میدرکس نشان می‌دهد که مدیریت این مجموعه تلاش دارد مزیت رقابتی خود را تنها بر پایه ظرفیت تولید بنا نکند، بلکه دانش فنی و نوآوری را نیز به یکی از دارایی‌های راهبردی شرکت تبدیل کند.

از منظر اقتصادی، کاهش مصرف انرژی به طور مستقیم بر ساختار هزینه تولید فولاد اثر می‌گذارد. در شرایطی که قیمت حامل‌های انرژی، هزینه‌های زیرساختی و الزامات زیست‌محیطی در حال افزایش است، شرکت‌هایی که بتوانند راندمان مصرف انرژی خود را ارتقا دهند، از حاشیه سود بالاتری برخوردار خواهند شد. به همین دلیل در بسیاری از کشور‌های صنعتی، فناوری‌های بازیابی حرارت و استفاده مجدد از انرژی اتلافی به یکی از مهم‌ترین محور‌های سرمایه‌گذاری در صنعت فولاد تبدیل شده است.

در بعد زیست‌محیطی نیز این اقدام دارای اهمیت ویژه‌ای است. کاهش مصرف انرژی به معنای کاهش انتشار گاز‌های گلخانه‌ای و کاهش شدت انرژی در فرآیند تولید است. صنعت فولاد یکی از صنایع پرانتشار جهان محسوب می‌شود و در سال‌های اخیر فشار‌های بین‌المللی برای حرکت به سمت فولاد سبز افزایش یافته است. هرچند هنوز فاصله قابل توجهی میان صنعت فولاد ایران و استاندارد‌های فولاد سبز وجود دارد، اما توسعه فناوری‌های بازیابی انرژی می‌تواند یکی از نخستین گام‌ها در مسیر کاهش ردپای کربنی واحد‌های تولیدی باشد.

این اتفاق می‌تواند مسیر توسعه آهن و فولا گل‌گهر را تغییر داده و آن را در جایگاه فولادی‌های پیشرفته با کاهش تولید کربن و افزایش راندمان انرژی قرار دهد.

نکته مهم دیگر، تأثیر این دستاورد‌ها بر زنجیره نوآوری صنعتی کشور است. یکی از چالش‌های تاریخی صنایع معدنی و فولادی ایران، وابستگی به فناوری‌های وارداتی بوده است. ثبت اختراعات داخلی و توسعه راهکار‌های بومی از سوی توسعه آهن و فولاد گل‌گهر می‌تواند زمینه‌ساز شکل‌گیری اکوسیستم فناوری در صنایع مادر شود؛ موضوعی که در شرایط تحریم و محدودیت‌های انتقال فناوری، اهمیتی دوچندان پیدا می‌کند.

در مجموع، ثبت اختراع جدید توسعه آهن و فولاد گل‌گهر را نمی‌توان تنها یک موفقیت فنی یا حقوقی تلقی کرد. این اتفاق نشان‌دهنده تغییر تدریجی پارادایم در بخشی از صنعت فولاد ایران است؛ تغییری که در آن بهره‌وری انرژی، نوآوری صنعتی و توسعه پایدار به اندازه افزایش ظرفیت تولید اهمیت پیدا کرده‌اند.

اگر این مسیر با سرمایه‌گذاری مستمر در تحقیق و توسعه، تجاری سازی فناوری‌ها و نوسازی فرآیند‌های تولید ادامه یابد، گل‌گهر می‌تواند به یکی از نمونه‌های موفق گذار صنعت فولاد ایران از تولید مبتنی بر منابع به تولید مبتنی بر دانش و بهره‌وری تبدیل شود؛ الگویی که در سال‌های آینده برای کل زنجیره معدن و فولاد کشور اهمیت راهبردی خواهد داشت.

منبع: تیتر ۲۰