فولاد سبز از حاشیه به متن

به گزارش می‌متالز، در حالی که اروپا و آمریکای شمالی همچنان پیشروترین بازار‌های تجاری‌سازی فولاد سبز به شمار می‌روند، تحولات اخیر در برزیل، مکزیک، کلمبیا و پرو نشان می‌دهد تولیدکنندگان فولاد آمریکای لاتین نیز با سرعت بیشتری در مسیر کاهش انتشار کربن، ارتقای بهره‌وری انرژی و توسعه ظرفیت بازیافت حرکت می‌کنند.

به گزارش fastmarkets، فعالان صنعت معتقدند این روند صرفاً به بهبود عملکرد زیست‌محیطی محدود نمی‌شود، بلکه بخشی از تلاش گسترده‌تر منطقه برای تثبیت جایگاه خود در زنجیره‌های تأمین فولاد کم‌کربن جهانی است. در این میان، مزیت‌های ساختاری آمریکای لاتین از جمله دسترسی گسترده به انرژی برق‌آبی، منابع انرژی تجدیدپذیر، قراضه فولادی و استفاده از مواد زیستی در فرآیند تولید فولاد، توجه بسیاری از سرمایه‌گذاران و سیاست‌گذاران را به خود جلب کرده است.

با این حال، چالش‌هایی نظیر فرسودگی بخشی از زیرساخت‌های صنعتی، محدودیت دسترسی به سرمایه و نبود بازار بالغ برای دریافت «پریمیوم فولاد سبز» همچنان پیش روی این صنعت قرار دارد.

«آدینا رنه آدلر» (Adina Renee Adler)، مدیر اجرایی شورای جهانی اقلیم فولاد (GSCC)، در گفت‌وگویی اختصاصی با Fastmarkets اعلام کرد افزایش صدور گواهینامه‌های زیست‌محیطی در آمریکای لاتین بخشی از روندی جهانی است که اکنون در این منطقه نیز شتاب گرفته است.

وی گفت: «این روند در بسیاری از نقاط جهان در حال گسترش است و ورود تولیدکنندگان آمریکای لاتین به این حوزه یک تحول بسیار مثبت محسوب می‌شود.»

به گفته آدلر، انگیزه شرکت‌ها برای تدوین راهبرد‌های پایداری متفاوت است و می‌تواند از الزامات مشتریان و شفافیت زنجیره تأمین گرفته تا انتظارات سرمایه‌گذاران، رقابت‌پذیری و جایگاه بلندمدت صنعتی را در بر گیرد.

موج جدید گواهینامه‌های زیست‌محیطی در منطقه

مکزیک؛ دآسرو پیشگام فولاد کم‌کربن

یکی از مهم‌ترین تحولات اخیر در مکزیک رخ داد؛ جایی که شرکت فولادساز Deacero نخستین تولیدکننده فولاد این کشور شد که موفق به دریافت گواهینامه‌های شورای جهانی اقلیم فولاد شد. این شرکت موفق به دریافت دو گواهینامه مهم شدت متوسط انتشار کربن فولاد (CASEI) و اهداف کاهش انتشار مبتنی بر علم (SBET) شد.

به گفته آدلر، این موفقیت نشان‌دهنده افزایش تقاضای مشتریان صنعتی برای دسترسی به اطلاعات مستقل و قابل راستی‌آزمایی درباره میزان انتشار کربن محصولات فولادی است.

وی افزود: «امروزه دیگر صرف ادعای پایداری کافی نیست؛ مشتریان می‌خواهند بدانند ردپای کربنی چگونه اندازه‌گیری شده و آیا توسط نهاد‌های مستقل تأیید شده است یا خیر.»

استاندارد جهانی جدید برای اندازه‌گیری کربن فولاد

استاندارد اقلیمی فولاد GSCC که در اوت ۲۰۲۳ معرفی شد، به‌عنوان یکی از مهم‌ترین معیار‌های جهانی برای اندازه‌گیری و گزارش‌دهی انتشار کربن در صنعت فولاد شناخته می‌شود. این استاندارد امکان ارزیابی علمی شدت انتشار کربن در سطح هر واحد تولیدی و انجام ممیزی‌های سالانه برای سنجش پیشرفت در مسیر کربن‌زدایی را فراهم می‌کند.

در برزیل، شرکت Gerdau برای نخستین بار موفق شد عنوان «قهرمان پایداری فولاد» را از انجمن جهانی فولاد (worldsteel) دریافت کند. این جایزه به شرکت‌هایی اعطا می‌شود که بیش از ۲۰ معیار مختلف مرتبط با عملکرد زیست‌محیطی، اجتماعی، حاکمیت شرکتی، شاخص‌های اقتصادی و افشای اطلاعات چرخه عمر محصولات را رعایت کرده باشند.

در کلمبیا نیز شرکت Diaco اعلام کرد موفق به دریافت گواهینامه‌های «اعلامیه زیست‌محیطی محصول» (EPD) برای تمامی محصولات ساختمانی خود از جمله میلگرد، مفتول و مش فولادی شده است. این گواهینامه به مشتریان امکان می‌دهد تأثیرات زیست‌محیطی محصولات را در طول چرخه عمر آنها، از جمله میزان انتشار گاز‌های گلخانه‌ای، مصرف انرژی و مصرف آب، ارزیابی کنند.

بر اساس اعلام این شرکت، حدود ۹۸ درصد مواد اولیه مورد استفاده در تولید میلگرد از قراضه‌های بازیافتی تأمین می‌شود و این شرکت تاکنون با اجرای برنامه‌های اقتصاد چرخشی و بهبود بهره‌وری عملیاتی از انتشار بیش از ۶۰۰ هزار تن دی‌اکسیدکربن جلوگیری کرده است.

در پرو نیز شرکت Aceros Arequipa اعلام کرد نخستین تولیدکننده فولاد کشور است که موفق به دریافت استاندارد بین‌المللی ISO ۵۰۰۰۱ در حوزه مدیریت انرژی شده است.

این شرکت تأکید کرد: «این دستاورد نشان‌دهنده تعهد ما به بهره‌وری انرژی و پایداری است؛ دو رکن اساسی برای توسعه صنعت فولاد مدرن، نوآور و کم‌کربن.»

مزیت‌های طبیعی آمریکای لاتین برای تولید فولاد سبز

به اعتقاد کارشناسان، آمریکای لاتین از برخی مزیت‌های منحصر‌به‌فرد برای توسعه فولاد کم‌کربن برخوردار است.

آدلر در این زمینه به ظرفیت بالای برق‌آبی برزیل، دسترسی به انرژی‌های تجدیدپذیر، رشد بازیافت قراضه و استفاده از زغال زیستی (Biochar) به‌جای زغال‌سنگ آنتراسیت اشاره کرد.

وی اظهار داشت: «تأمین انرژی کارخانه‌ها از طریق برق‌آبی یکی از مؤثرترین راهکار‌ها برای تولید فولاد کم‌انتشار است.» همچنین بسیاری از کارخانه‌های منطقه طی سال‌های اخیر تولید فولاد مبتنی بر کوره‌های قوس الکتریکی (EAF) و استفاده از قراضه را گسترش داده‌اند.

به گفته مدیر اجرایی GSCC: «ساده‌ترین مسیر کربن‌زدایی در صنعت فولاد، افزایش مصرف قراضه است. محصولاتی مانند میلگرد و فولاد‌های ساختمانی را می‌توان حتی با استفاده از ۱۰۰ درصد قراضه تولید کرد.»

با وجود مزیت‌های طبیعی، گذار به فولاد سبز در آمریکای لاتین با موانع متعددی مواجه است. بسیاری از واحد‌های تولیدی در مناطقی قرار دارند که دسترسی به زیرساخت‌های حمل‌ونقل، برق، آب و سرمایه‌گذاری کافی محدود است.

علاوه بر این، نوسازی تجهیزات قدیمی و توسعه فناوری‌های کم‌کربن نیازمند سرمایه‌گذاری‌های سنگین است. کارشناسان معتقدند موفقیت این گذار صرفاً به تصمیم کارخانه‌ها وابسته نیست و نیازمند حمایت دولت‌ها، توسعه زیرساخت‌ها و ایجاد تقاضای پایدار در بازار است.

نقش دولت‌ها در توسعه فولاد کم‌کربن

آدلر تأکید کرد توسعه صنعت فولاد کم‌کربن باید بخشی از یک راهبرد جامع توسعه صنعتی باشد.

وی گفت: «اگر قرار است کارخانه‌ای در منطقه‌ای دورافتاده توسعه پیدا کند، باید زیرساخت‌های لازم از جمله جاده، شبکه برق، مدارس، مراکز درمانی و امکانات اجتماعی نیز ایجاد شود.» به اعتقاد وی، دولت‌ها باید در کنار صنعت قرار گیرند و با ارائه چشم‌انداز توسعه‌ای مشخص، شرایط جذب سرمایه و توسعه فناوری‌های جدید را فراهم کنند.

در سطح جهانی، تقاضا برای فولاد کم‌کربن بیش از هر چیز از سوی صنایع پایین‌دستی در حال افزایش است. صنعت خودروسازی در این زمینه پیشرو محسوب می‌شود، اما بخش ساختمان نیز به‌تدریج به سمت درخواست اطلاعات زیست‌محیطی و قابلیت رهگیری انتشار کربن حرکت می‌کند. به گفته آدلر، برخی خریداران به دلیل الزامات قانونی، برخی به دلیل فشار سرمایه‌گذاران و برخی نیز برای ارتقای اعتبار برند خود به دنبال محصولات کم‌کربن هستند.

CBAM و اهمیت رقابت‌پذیری صادراتی

برای فولادسازان آمریکای لاتین، توسعه استاندارد‌های زیست‌محیطی اهمیت مضاعفی پیدا کرده است؛ زیرا بازار‌های صادراتی به‌ویژه اروپا در حال اجرای مقررات سخت‌گیرانه‌ای نظیر «سازوکار تعدیل مرزی کربن» (CBAM) هستند. در چنین شرایطی، سرمایه‌گذاری در کاهش انتشار کربن و دریافت گواهینامه‌های معتبر می‌تواند به ابزاری برای حفظ دسترسی به بازار‌های بین‌المللی تبدیل شود.

با وجود رشد سریع گواهینامه‌های پایداری، بازار تجاری فولاد سبز در آمریکای لاتین هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد. در حال حاضر، «پریمیوم فولاد سبز» یا همان اضافه‌بهای پرداختی برای محصولات کم‌کربن هنوز به‌طور کامل در بازار شکل نگرفته است.

با این حال، مدیران GSCC معتقدند هرچه تعداد تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان مشارکت‌کننده در این روند افزایش یابد، عرضه بیشتر شده و در بلندمدت هزینه تولید فولاد کم‌کربن کاهش خواهد یافت.

تحولات اخیر نشان می‌دهد صنعت فولاد آمریکای لاتین وارد مرحله تازه‌ای از گذار زیست‌محیطی شده است. دریافت گواهینامه‌های بین‌المللی، توسعه بازیافت، افزایش بهره‌وری انرژی و تمرکز بر کاهش انتشار کربن، زمینه را برای حضور پررنگ‌تر تولیدکنندگان منطقه در بازار جهانی فولاد سبز فراهم کرده است.

با این حال، موفقیت این مسیر به عواملی فراتر از کارخانه‌ها وابسته است؛ از جمله توسعه زیرساخت‌ها، جذب سرمایه، حمایت دولت‌ها و شکل‌گیری تقاضای واقعی برای فولاد کم‌کربن. در صورت تحقق این شرایط، آمریکای لاتین می‌تواند به یکی از بازیگران مهم زنجیره تأمین فولاد سبز جهان تبدیل شود.

منبع: پایگاه خبری - تحلیلی ایراسین