تعلیق در زنجیره فولاد

به گزارش می‌متالز به نقل از دنیای اقتصاد - مرضیه احقاقی: فضای پر ابهام سیاسی و بروز آثار آن در شرایط اقتصادی کشور طی هفته‌های گذشته، فعالیت در حوزه تولید و تجارت را پرریسک‌تر از قبل کرده است. در این میان بازار فولاد که در روز‌های پایانی فروردین‌ماه با تب‌و‌تاب ناشی از ریسک‌های تورمی مواجه بود، عملا به فاز رکودی وارد شده است. این مسیر حکایت از عدم رونق تولید در صنایع پایین‌دستی دارد. در همین حال بسیاری از فعالان بازار، خرید‌های خود را به تعویق انداخته‌اند تا چشم‌انداز روشن‌تری از آینده و متغیر‌های کلان اقتصادی حاصل شود. در این میان باید تاکید کرد که شرایط «نه جنگ، نه صلح» به زیان تولید و تجارت فولاد به‌ عنوان یکی از مهم‌ترین تولیدات صنعتی کشور تمام شده است.

فولاد محصولی استراتژیک و پر مصرف در صنایع مختلف است. تولید و مصرف این فلز به‌ عنوان یکی از شاخصه‌های توسعه‌یافتگی کشور‌ها شناخته می‌شود. بر اساس آمار منتشرشده توسط انجمن جهانی فولاد، ایران در جایگاه دهمین فولادساز برتر دنیا قرار دارد. در تشریح هرچه بیشتر عملکرد این شرکت‌ها باید تاکید کرد که این ۱۰ کشور در مجموع بیش از ۸۴ درصد از کل تولید جهانی فولاد را در سال ۲۰۲۵ به خود اختصاص داده‌اند. این موضوع حکایت از تمرکز بالای ظرفیت تولید در تعداد محدودی از بازیگران اصلی این صنعت در سطح بین‌المللی دارد. در این میان، چین با سهمی حدود ۵۲ درصدی جایگاه مسلط خود را در تولید جهانی فولاد حفظ کرده است.

مجموع تولید فولاد این کشور در سال گذشته میلادی به بیش از ۹۶۰‌ میلیون تن رسید. در این میان میزان تولید فولاد ایران در سال ۲۰۲۵ میلادی برابر ۳۱.۹‌ میلیون تن گزارش شده است؛ بنابراین به سادگی روشن است که میان ایران و بزرگ‌ترین فولادسازان دنیا، فاصله قابل‌توجهی وجود دارد. البته صنعت فولاد ایران در طول سالیان گذشته توانسته در رقابت با کشور‌هایی هم‌چون ترکیه و برزیل به خوبی عمل کند. هر چند با تهاجم نظامی به ایران و تحمیل آسیب جدی به واحد‌های بزرگ صنعت فولاد کشور، عملا جایگاه این صنعت در سطح جهانی مورد آسیب قرار گرفته است. به این ترتیب اختلال‌های ناشی از تنش‌های ژئوپلیتیک می‌تواند به‌ عنوان عاملی بازدارند‌ه، روند توسعه و تداوم رشد این صنعت را با وقفه مواجه کند. در همین حال، بازار خریدوفروش فولاد نیز در هفته‌های اخیر تحت‌تاثیر قرار گرفته و انتظار می‌رود این مشکلات ادامه یابد.

محدودیت‌های تجاری و چالش‌های بازار فولاد

جنگ تحمیل‌شده به ایران از سوی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی، واحد‌های بزرگ فولادی کشور را هم هدف قرار داد. به این ترتیب با بازگشایی بازارها، التهاب در روند خریدوفروش ورق فولادی و همچنین سایر محصولات فولادی شدت گرفته است. با وجود این، به گفته فعالان بازار این تقاضای اولیه واقعی نبوده‌ است. در واقع شرایط نه جنگ و نه صلح حاکم بر کشور، رونق فعالیت‌های ساخت‌وساز را کاهش داده است. تولید در بسیاری از صنایع نیز با محدودیت‌های تجاری و چالش‌های اقتصادی مواجه است. به این ترتیب با گذر زمان چند هفته‌ای شرایط بازار‌ها تغییر کرده است.

«محمد اعتباری» کارشناس حوزه فولاد در ارزیابی شرایط حاکم بر بازار فولاد کشور در هفته‌های اخیر گفت: پس از حمله به واحد‌های بزرگ فولادی کشور، وضعیت بازار شرایط غیرقابل پیش‌بینی به خود گرفت. با آغاز به‌ کار بورس کالا و معامله انواع فولاد در این بخش تقاضا به شدت افزایش یافت که به رشد قابل‌توجه قیمت انواع محصولات فولادی منجر شد.

وی ترس تورمی را اصلی‌ترین محرک بازار فولاد در روز‌های نخست امسال عنوان کرد و افزود: ترس تورمی، منجر به افزایش تقاضا در رینگ فیزیکی بورس کالا و رشد قیمت فولاد و محصولات فولادی شده است. در این میان فعالان بازار با هدف حفظ سرمایه‌ها به بازار فولاد هجوم آورده که همین موضوع منجر به رشد قیمت شده است.

اعتباری ایجاد محدودیت در روند صادرات فولاد را دیگر چالش پیش روی فعالان این بخش عنوان کرد و افزود: در موقعیت کنونی عملا صادرات فولاد کشور متوقف شده است و همین موضوع لطمه‌های جدی را به صنایع وابسته به صادرات وارد می‌کند. به‌ خصوص آن که حضور در رقابت بازار جهانی به سادگی به دست نیامده است. در وضعیت فعلی، امکان صادرات از طریق مسیر‌های دریایی و بارگیری در کشتی از بنادر به میزان قابل‌توجهی کاهش یافته است.

وی افزود: تحت‌ تاثیر شرایط مورد بحث، بهای محصولاتی همچون ورق فولادی تا ۱۰۰ درصد افزایش قیمت را تجربه کرد. بسیاری از کارخانه‌های پایین‌دستی به‌ دلیل عدم تامین مواد اولیه برای تولید، قفل شده و فعالیت آنها متوقف شده است. این رشد قیمت را باید به‌ عنوان پیامد‌های ناشی از جنگ و حملات اخیر عنوان کرد. به بیان دقیق‌تر، صنعت فولاد و صنایع پایین‌دستی آن با تورم قابل‌توجهی روبه‌رو شده‌اند و فنر قیمت‌ها به یک‌باره آزاد شده است.

این فعال بازار گفت: با وجود اینکه خسارات اصلی در جریان جنگ به واحد‌های تولیدکننده ورق فولادی تحمیل شد، در روز‌های پایانی فروردین‌ماه شاهد رشد قیمتی قابل‌توجه در میلگرد و سایر محصولات فولادی نیز بودیم.

با وجود این، باید تاکید کرد که این رشد قیمتی مربوط به تقاضای تبدیل ریال به فولاد با توجه به چشم‌انداز‌ها و شرایط ایجاد شده است. در واقع با توجه به تورم ایجادشده در این بازار همه خریدار هستند. با این حال، نکته مهم در شرایط فعلی آن است که در صورت تداوم شرایط فعلی چشم‌انداز مثبت و امیدوارکننده‌ای متوجه این بازار نیست.

افت تولید در صنایع پایین‌دستی

روند صعودی قیمت‌ها در بازار فولاد در هفته دوم اردیبهشت متوقف شد و نشانه‌هایی از فروکش کردن تقاضا در بخش‌های مختلف این بازار مشاهده شده است.

اعتباری در همین راستا گفت: با این حال، شیب تند افزایش قیمت‌ها ادامه پیدا نکرد و در هفته دوم اردیبهشت شاهد کاهش تقاضا برای خرید محصولات فولادی بودیم. در حال حاضر کمبود ورق گرم فولادی وجود دارد؛ اما در تامین تیرآهن، شمش و میلگرد کمبودی مشاهده نمی‌شود. بر این اساس، انتظار می‌رود با گذشت زمان، رکود حاکم بر مصرف بر فشار‌های تورمی غلبه کند و بازار بیش از پیش تحت تاثیر شرایط رکودی قرار گیرد؛ به‌ گونه‌ای‌ که می‌توان وضعیت فعلی را مصداقی از رکود تورمی دانست.

وی ادامه داد: با وجود محدودیت عرضه در بازار ورق، سطح تقاضا نیز به‌ شدت کاهش یافته است. ریشه این افت تقاضا را باید در رکود عمیق حاکم بر کسب‌وکار‌ها و فعالیت صنایع جست‌و‌جو کرد؛ جایی که ابهام نسبت به آینده، امکان برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری را برای فعالان اقتصادی دشوار کرده است. در این میان، بسیاری از صنایع پایین‌دستی با کاهش سفارش، افت تولید و محدودیت جدی در دسترسی به نقدینگی مواجه شده‌اند. در چنین شرایطی، اغلب فعالان بازار ترجیح می‌دهند به جای ورود به خرید‌های جدید، نقدینگی خود را حفظ کنند و از انجام معاملات پر ریسک در فضای نامطمئن فعلی خودداری کنند.

این فعال صنعت فولاد در تشریح آینده بازار فولاد گفت: آینده این بازار از یک‌ سو متاثر از تورم حاکم بر اقتصاد کشور است. از سوی دیگر نیز اخبار سیاسی دیگر محرک بازار فولاد خواهد بود. حال باید منتظر ماند که آیا توافقی شکل خواهد گرفت یا خیر؟ چنانچه تنش‌ها در سطح محدودی باقی بماند، با توجه به شدت گرفتن فعالیت ساخت‌وساز در فصل گرما، انتظار می‌رود قیمت‌ها در خردادماه افزایش یابد.

ضرورت حفظ سهم ایران در بازار‌های بین‌المللی

«علی‌محمد زمانی» فعال صنعت فولاد در ارزیابی نوسانات بازار فولاد در هفته‌های اخیر گفت: شرایط بازار فولاد از یک طرف آسیب‌های زیرساختی مجتمع‌های تولیدکننده فولاد کشور و طرف دیگر محدودیت در صادرات ناشی از وضعیت مخاطره‌آمیز در خلیج‌ فارس باید مورد توجه قرار داد. ترکیب این دو موضوع تا حدی چشم‌انداز کمبود داخل را ضعیف می‌کند و آنچه این روز‌ها باعث تلاطم بازار شده نگرانی از عدم شفافیت در آسیب زیرساختی صنایع و تاثیرات آن بر میزان تولید است و در صورت امکان، وجود شرایط برای اطمینان‌بخشی به بازار برای تداوم تولید یا میزان تاثیر آسیب‌های زیرساختی، به‌ طور حتم تلاطم بازار نیز مدیریت خواهد شد.

زمانی در خصوص وضعیت تقاضا در بازار فولاد گفت: همان‌ طور که در بحث قبلی در مورد پتانسیل‌های تولید و پوشش نیاز‌های واقعی بازار مطرح شد این عدم شفافیت در مورد توانمندی تولید، نگرانی صنایع زیردستی برای تامین فولاد مورد نیاز در میان‌مدت را تحت‌تاثیر قرار داده و اگر روند عرضه و معاملات فصلی در یک تا دو سال قبل را مورد بررسی قرار دهیم به وضوح متوجه می‌شویم که بخشی از تقاضا ناشی از نگرانی در تداوم تامین مواد اولیه است.

وی گفت: بر حسب آنچه به‌ صورت پراکنده از آسیب زیرساخت‌ها و توانمندی تولید واحد‌های اصلی تولیدکننده فولاد کشور مطرح است، به‌ نظر می‌رسد اگر موضوع آسیب‌های سیستم تامین برق را از آسیب‌دیدگی تجهیزاتی جدا کنیم و از طرفی به پتانسیل‌های تولیدی مازاد بر مصرف داخلی که وجود داشت توجه کنیم، می‌توان نتیجه گرفت که چرخه تولید برای ظرفیت ۸۰ تا ۹۰ درصد تولید سال قبل هم‌چنان به‌ صورت پایدار وجود دارد و حتی با باز شدن مسیر برای صادرات نیز در کشور با کمبود مواجه نخواهیم شد.

زمانی در پیش‌بینی آینده این بازار گفت: بازار فولاد و محصولات فولادی در صورت ادامه شرایط فعلی و برخی محدودیت‌ها در شفاف‌سازی برای برنامه بازسازی آسیب‌های موجود ممکن است تحت‌ تاثیر قرار بگیرد و افزایش قیمت‌ها را در بازار محصولات فولادی شاهد باشیم.

وی افزود: در سناریوی دوم، یعنی پایان جنگ، ضرورت مدیریت صادرات برای جلوگیری از بروز کمبود در بازار داخلی باید مورد توجه قرار گیرد. با این حال، نیاز ارزی واحد‌های آسیب‌دیده و همچنین حفظ سهم ایران در بازار‌های بین‌المللی فولاد نیز نباید نادیده گرفته شود.

منبع: دنیای اقتصاد