امکان تکنولوگ شدن برای فولاد مبارکه مهیاست

به گزارش می‌متالز، «حمیدرضا خسروانی‌پور» در نشستی خبری و در پرسش‌وپاسخ با خبرنگاران، با تشریح روند پروژه‌های راهبردی این شرکت، از برنامه توسعه ورق‌های سیلیکونی، طرح‌های ساحلی، پیشرفت پروژه‌های ناتمام، راهبرد‌های انرژی، آب، صادرات، بومی‌سازی، فولاد سبز و طرح‌های توسعه بین‌المللی سخن گفت و به تمامی پرسش‌های خبرنگاران درباره پروژه‌ها تا مسائل حوزه انرژی، فناوری، اشتغال، تحریم و زنجیره ارزش پاسخ داد.

وی با تاکید بر این موضوع که نگاه فولاد مبارکه با تاکید بر نگاه توسعه‌محور است، عنوان کرد: برخی این موضوع را مطرح می‌کنند که چگونه با وجود ناترازی‌های مختلف و زیست‌محیطی در کشور شرکت فولاد مبارکه توسعه‌های خود را ادامه می‌دهد. اگر یک کشاورز با تغییر روش‌های سنتی خود به مکانیزه چندین برابر می‌تواند برداشت داشته باشد، فولاد مبارکه نیز با این رویکرد در حال پیش رفتن است و با توسعه‌های خود از ظرفیت ۲.۴ میلیون تن در سال ۱۳۷۰  به ۷.۲ میلیون تن در سال ۱۳۹۱ فولاد خام رسیده است.

معاون طرح و توسعه شرکت فولاد مبارکه در ادامه تشریح کرد: فولاد مبارکه با راه‌اندازی طرح‌های توسعه به سمت تولید فولاد سبز پیش رفته و برای هر پروژه یک پیوست زیست‌محیطی تعریف کرده است. از سوی دیگر در فولاد مبارکه یک ره‌نگاشت آب و انرژی تعریف شده که پیش از تعریف یک پروژه، پیش‌بینی مصارف آب و برق را مدنظر قرار می‌دهد. برای نمونه فولاد مبارکه در بدو تاسیس ۸ کوره داشته است و امروز نیز با ظرفیت ۷.۵ میلیون تن فولاد ۸ کوره دارد و این اقدام با بحث‌های مهندسی و فناورانه روی داده که در راستای افزایش ظرفیت همراه با افزایش بهره‌وری بوده است. مدیریت مصارف و افزایش بهره‌وری با پیشنهاد کارکنان فولاد مبارکه روی داده است، از این‌رو قادر شده که یک میلیون تن به ظرفیت خود اضافه کند، بدون اینکه به تعداد کوره‌های مجموعه اضافه شود یا مصرف بیشتری از انرژی داشته باشد یا اینکه مسائل زیست‌محیطی ایجاد کند.

بیشتر بخوانید: معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه تشریح کرد: نقشه راه فولاد مبارکه برای رسیدن به افق ۱۴۱۴/ برنامه‌های توسعه‌ای فولاد مبارکه در راستای سیاست کلان توسعه کشور است

خسروانی‌پور ادامه داد: در بحث‌های طرح‌های توسعه هم‌چنین موضوع زیست‌محیطی و کاهش کربن با استفاده از فناوری‌های جدید همواره مورد توجه فولاد مبارکه بوده است. البته موضوع دیگر ما پایداری و امنیت تولید است که در راستای تامین انرژی فولاد مبارکه به سمت خودتامینی پیش رفته است و در این زمینه نیروگاه سیکل ترکیبی با ظرفیت ۹۱۴ مگاوات و نیروگاه خورشیدی آفتاب شرق اصفهان را با ظرفیت ۶۰۰ مگاوات احداث کرده است.

وی با تاکید بر استراتژی‌های فولاد مبارکه خاطرنشان کرد: فولاد مبارکه ۶ استراتژی را برای خود تعیین کرده که ۳ استراتژی آن با معاونت طرح و توسعه درگیر است. اولین محور استراتژی ما توسعه ساحلی با تمرکز محصولات ویژه است. پروژه‌هایی در کنار سواحل تعریف شده تا از منابع آب در دسترس و اقتصاد دریا و بنادر بهره بگیرد که این امر متناسب با برنامه هفتم توسعه است که رئیس‌جمهور بر آن تاکید دارند. جلوگیری از خروج ارز و صادرات نیز جزو استراتژی‌های فولاد مبارکه است که همراه با طرح‌های توسعه بوده است. در کل توسعه‌ها در فولاد مبارکه همراه با توسعه سبز، توسعه نوآوری و تحول دیجیتال است.

معاون طرح و توسعه شرکت فولاد مبارکه ادامه داد: فولاد مبارکه در راستای توسعه خود، توسعه دانش بومی را مدنظر قرار داده است. از همین‌رو زمان آن رسیده که فولاد مبارکه از مجری طرح بودن به سمت طراح بودن پیش برود. با وجود طراحی‌های جدید در کشور چرا ما کماکان به سراغ تکنولوگ‌های خارجی می‌رویم. به‌ جای بومی‌سازی قطعات، باید به سمت بومی‌سازی پلنت پیش رفت و به عنوان یک تکنولوگ حرفی برای گفتن داشت. این موضوع در فولاد مبارکه به شدت در حال پیگیری است و با توجه به سرمایه‌گذاری‌هایی که فولاد مبارکه در شرکت‌های دانش‌بنیان داشته و تعاملاتی که با دانشگاه‌ها دارد، این امکان تکنولوگ شدن برای فولاد مبارکه وجود دارد. پرسنل فولاد مبارکه با وجود تجربه این امکان را می‌توانند فراهم کنند که می‌توان از تجربه‌های آنها بهره گرفت. باید از این چرخش دانش استفاده کرد و این ظرفیت در فولاد مبارکه وجود دارد. امیدواریم که بتوانیم به کمک دانشگاه‌ها به این سمت پیش برویم.

آخرین وضعیت پروژه ورق سیلیکونی و طرح‌های ساحلی

در ادامه این نشست خبری، خسروانی‌پور در پاسخ به پرسش خبرنگار «می‌متالز» درباره وضعیت آخرین طرح‌های ورق‌های سیلیکونی، پروژه سرب و روی «آلبلاغ» اسفراین و نقش آنها در زنجیره گالوانیزه، پروژه تین‌اسلب، توسعه نوار ساحلی و مشارکت‌های نیمه‌تمام همچون فولاد اندیمشک، گفت: ورق سیلیکونی محصولی خاص با تکنولوژی ویژه است و تا مدتی قبل، کشور‌های صاحب فناوری حتی اجازه مذاکره درباره آن را نیز نمی‌دادند.

وی افزود: اکنون فضا مقداری بازتر شده و امکان گفت‌و‌گو با تکنولوگ‌ها وجود دارد. این موضوع با برنامه توسعه ساحلی فولاد مبارکه پیوند مستقیم دارد. دو پروژه با ارزش‌افزوده بالا شامل PLTCN (اسیدشویی و نورد پیوسته) و ورق سیلیکونی در دستورکار قرار گرفته و بر پایه سیاست دولت، قرار است در نوار ساحلی احداث شوند. جانمایی نهایی هنوز قطعی نشده است؛ اما اسناد آن آماده شده و با تکنولوگ‌ها مذاکراتی داشته‌ایم. این پروژه‌ها بیش از دو سال است در مرحله مطالعات قرار دارند. اینکه محل احداث در مکران، بندرعباس یا نقطه دیگری باشد، هم‌چنان در دست بررسی است و هم‌چنان نهایی نشده است.

معاون طرح و توسعه شرکت فولاد مبارکه در پاسخ به پرسش خبرنگار «می‌متالز» مبنی بر وضعیت فولاد اندیمشک و سایر پروژه‌ها، افزود: این موارد در حوزه معاونت سرمایه‌گذاری قرار دارد و رسیدگی به آنها برعهده آن معاونت است.

سرمایه‌گذاری در شرکت‌های دانش‌بنیان

خسروانی‌پور در پاسخ به پرسش خبرنگار «می‌متالز» درباره برنامه مجموعه‌های فنی و مهندسی گروه فولاد مبارکه، گفت: در خصوص شرکت مهندسی فولاد مبارکه، ایریسا و شرکت دانش‌بنیان MSTID Fund، فولاد مبارکه برنامه‌های مشخصی برای توسعه و سرمایه‌گذاری دارد تا این شرکت‌ها در مسیر بومی‌سازی تکنولوژی و طراحی پلنت‌ها تقویت شوند. بنچ‌مارک‌های جهانی بررسی شده و نقشه‌راه طراحی پلنت در مرحله نهایی‌سازی قرار دارد. سه شرکت مهندسی فولاد مبارکه، ایریسا و شرکت MSTID Fund ارکان اصلی این استراتژی به شمار می‌روند.

پروژه تین‌اسلب و وضعیت طرح‌های هات‌شارژ

وی در پاسخ به پرسش خبرنگار «می‌متالز» مبنی بر وضعیت پروژه تین‌اسلب و طرح‌های هات‌شارژ، بیان کرد: شرکت‌های زیرمجموعه فولاد مبارکه شامل سفیددشت و سبا دارای واحد‌های تین‌اسلب هستند. در فولاد مبارکه نیز پروژه هات‌شارژ در برنامه مطالعاتی قرار دارد؛ هم در بخش DRI و هم در بخش نورد. مطالعات در حوزه DRI به‌ صورت جدی انجام می‌شود و در بخش نورد نیز با بهره‌گیری از کوره‌های تونلی و شیوه‌های انتقال اسلب، بررسی‌ها ادامه دارد. هات‌شارژ از فناوری‌های مهم کاهش مصرف انرژی است.

برنامه‌های انرژی، آب و کاهش CO۲

در پاسخ به پرسش درباره اقدامات مرتبط با انرژی و کاهش انتشار CO۲، خسروانی‌پور گفت: مصرف انرژی با اصلاحات تجهیزات و به‌ روزرسانی گسترده کاهش یافته است. هم‌ اکنون پروژه‌های متعدد در حوزه انرژی و آب در دست اجراست. آب در فولاد مبارکه طی ۶ مرحله بازچرخانی می‌شود؛ کولینگ‌های خشک و هیبریدی مورد استفاده قرار گرفته و مسیر‌های جدیدی برای افزایش بهره‌وری تعریف شده است. حتی در واحد احیای مستقیم در حال بررسی تولید برق از فرآیند بازچرخانی آب هستیم. سیستم‌های اتوماسیون و درایو‌ها به‌ طور کامل تعویض شده‌اند. دو ره‌نگاشت انرژی و آب نیز مبنای سیاست‌های توسعه قرار گرفته تا هیچ طرح جدیدی نیازمند آب تازه نباشد و از همان چرخه موجود استفاده کند.

نقش فولاد مبارکه در برنامه هفتم توسعه و اقتصاد دریا‌محور

در ادامه، وی به پرسش درباره جایگاه فولاد مبارکه در زنجیره ارزش برنامه هفتم توسعه پاسخ داد: اقتصاد دریامحور یکی از محور‌های برنامه هفتم است. توسعه‌های فولاد مبارکه همواره بر اساس اسناد دولت‌های مختلف انجام شده است؛ زمانی مأموریت تأمین ۵۰ درصد فولاد کشور برعهده ما بود. اکنون در برنامه هفتم، تمرکز بر تولید محصولات با ارزش‌افزوده بالا هم‌چون ورق سیلیکونی و PLTCN (اسیدشویی و نورد پیوسته) است. این گرید‌های خاص، تحریمی و وارداتی بوده و هزینه ارزی بالایی دارند. در حوزه آب نیز انتقال آب دریا عملیاتی شده، برداشت از زاینده‌رود به صفر رسیده و از فاضلاب شهری حدود ۶۰ درصد آب مصرفی بازچرخانی می‌شود؛ به‌ گونه‌ای که حتی در آینده آب مازاد خواهیم داشت.

بیشتر ببینید: گزارش تصویری از نشست خبری معاونت طرح و توسعه شرکت فولاد مبارکه

مدیریت ریسک فناوری، تحریم و تامین تجهیزات

معاون طرح و توسعه شرکت فولاد مبارکه درباره ریسک‌های فناوری در شرایط تحریم توضیح داد: مدیریت ریسک پروژه‌ها به‌ صورت ساختاری در فولاد مبارکه اجرا می‌شود. بخش مهمی از ریسک‌های ناشی از تحریم با اتکا به بومی‌سازی برطرف شده است. رویکرد ما حرکت از اجرای طرح‌ها به سمت طراحی طرح‌هاست. این مسیر نیازمند همکاری دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان است. فولاد مبارکه با ۳۵ الی ۳۶ دانشگاه قراردادهایی در ارتباط با تکنولوژی و به روزرسانی خطوط همکاری فعال دارد.

خسروانی‌پور درباره رقابت منطقه‌ای نیز گفت: در محور توسعه فرامنطقه‌ای، پروژه‌های متنوعی در دست بررسی است و شرح جزئیات برعهده معاونت سرمایه‌گذاری خواهد بود.

اشتغال‌زایی و دیجیتال‌سازی

خسروانی‌پور درباره اشتغال‌زایی و برنامه‌های دیجیتال‌سازی فولاد مبارکه اعلام کرد: ۶ هزار نفر به‌ صورت مستقیم و ۳۴ هزار نفر به‌ صورت غیرمستقیم در طرح‌های توسعه فولاد مبارکه فعالیت می‌کنند. طرح تحول دیجیتال چند سالی است آغاز شده و دوره‌های آموزشی مرتبط توسط دانشگاه اصفهان در سطوح مختلف برگزار شده است.

مسیر فولاد مبارکه در عصر پساتناژ

در ادامه وی به پرسشی درباره «عصر پساتناژ» پاسخ داد و گفت: سیاست فولاد مبارکه حرکت به سمت محصولات با ارزش‌افزوده و کاهش اتکا به فولاد خام است؛ از جمله ورق‌های سیلیکونی، ورق رنگی، ورق‌های خودرویی و محصولات لوازم خانگی. در محور ششم استراتژی شرکت نیز ورود به کسب‌وکار‌های جدید مرتبط با فناوری تعریف شده است.

چالش‌های سرمایه‌گذاری، بومی‌سازی و هزینه طراحی

معاون طرح و توسعه شرکت فولاد مبارکه درباره چالش‌های مسیر سرمایه‌گذاری توضیح داد: تمام پروژه‌های فولاد مبارکه با منابع داخلی اجرا می‌شود و این موضوع لزوم اولویت‌بندی را افزایش داده است. برای طراحی به یک مجموعه لایسنس‌دار منسجم نیاز داریم. انتقال دانش فنی در قرارداد‌های جدید شرط اصلی است. درباره هزینه طراحی باید گام‌به‌گام برآورد انجام شود؛ به‌ طور معمول ۳ تا ۵ درصد هزینه کل پروژه است.

انرژی‌های تجدیدپذیر؛ از خورشیدی تا انرژی بادی

خسروانی‌پور درباره انرژی‌های تجدیدپذیر گفت: شرکت آفتاب شرق فولاد مبارکه در حوزه انرژی پاک فعالیت می‌کند. نیروگاه خورشیدی ۶۰۰ مگاواتی شرق و نیروگاه بادی ۳۰۰ مگاواتی خواف در حال بهره‌برداری یا توسعه‌اند. فولاد مبارکه همچنین آماده ارائه خدمات و انتقال دانش فنی در این حوزه به سایر صنایع است.

در پاسخ به پرسش درباره گرید‌های ویژه و مزیت رقابتی آنها، وی توضیح داد: تولید گرید‌های ویژه از نورد گرم ۲ آغاز می‌شود. این گرید‌ها تاکنون در کشور تولید نمی‌شدند و نیاز وارداتی وجود داشت. محصولات تولیدی در PLTCN (اسیدشویی و نورد پیوسته) و ورق‌های سیلیکونی علاوه بر پوشش نیاز داخل، قابلیت صادرات دارند. مطالعات فروش نشان می‌دهد این پروژه‌ها چندوجهی‌اند و در سطح منطقه نیز مزیت رقابتی ایجاد می‌کنند.

معاون طرح و توسعه شرکت فولاد مبارکه درباره ظرفیت نصب‌شده نیز افزود: نورد گرم ۲ گرید‌هایی تولید خواهد کرد که در حال حاضر در کشور وجود ندارد. پروژه ورق رنگی نیز با ظرفیت ۲۰۰ هزار تن و پیشرفت ۴۷ درصدی، کل نیاز لوازم خانگی را تأمین خواهد کرد.

خسروانی‌پور در پاسخ به سوال مربوط به روابط فولادی ایران و ترکیه گفت: در برخی پروژه‌ها تعاملات فنی و مهندسی با شرکت‌های ترکیه وجود دارد و بخشی از محصولات از این کشور تأمین می‌شود.

اولویت فولاد مبارکه؛ توسعه یا حفظ سودآوری؟

وی در پاسخ به پرسشی درباره تمرکز فعلی شرکت مبنی بر توسعه با حفظ سودآوری فولاد مبارکه است، بیان کرد: پروژه‌های زیرساختی برای تداوم تولید و امنیت انرژی اجرا می‌شود. سودآوری اساس فعالیت شرکت است، اما شرایط محیطی بر آن اثر گذاشته است. سرمایه‌گذاری‌های زیرساختی موجب شد تابستان سال گذشته و امسال بر خلاف بسیاری از واحد‌های دیگر با تعطیلی کامل مواجه نشویم. اگر نیروگاه سیکل ترکیبی در زمان مناسب احداث نشده بود، زیان انباشته ایجاد می‌شد. اکنون کاهش سود داریم، نه زیان و امیدواریم در نیمه دوم سال جبران شود.

خسروانی‌پور درباره تملک واحد‌های کوچک اضافه کرد: چنانچه این واحد‌ها در زنجیره ارزش فولاد مبارکه نقش‌آفرین باشند، امکان ورود وجود دارد. بررسی‌ها در معاونت سرمایه‌گذاری انجام می‌شود.

چالش‌های اجرای پروژه‌های توسعه‌ای

معاون طرح و توسعه شرکت فولاد مبارکه درباره چالش‌های پروژه‌هایی مانند فولاد سفیددشت و نورد گرم توضیح داد: چالش اصلی، انتقال ارز است. اختلاف نرخ ارز بازار و نرخ سنا، محدودیت‌های ثبت سفارش و برخی مقررات داخلی روند اجرا را دشوار کرده است. انتظار می‌رود رسانه‌ها این چالش‌ها را منعکس کنند. فولاد مبارکه به‌ دنبال دور زدن قوانین نیست و انتظار دارد سخت‌گیری‌های غیرضروری برای صنایع بزرگ اصلاح شود.

توسعه داخلی، توسعه بین‌الملل و صادرات

خسروانی‌پور در پاسخ به پرسشی درباره تاثیر تحریم، توسعه خارجی و صادرات تصریح کرد: ۶٠ درصد تجهیزات نورد گرم ۲ داخلی‌سازی شده و این موضوع بخش بزرگی از تحریم‌ها را خنثی کرده است. فولاد مبارکه بسته توسعه بین‌الملل را نهایی می‌کند که شامل صادرات، سرمایه‌گذاری خارجی و همکاری منطقه‌ای است. صادرات علی‌رغم تحریم ادامه دارد و استراتژی منطقه‌ای در پکیج توسعه تشریح می‌شود.

وی همچنین افزود: تمام پروژه‌های فولاد مبارکه دارای پیوست زیست‌محیطی هستند. انتخاب تکنولوژی با محور کاهش ردپای کربن انجام می‌شود. نیروگاه سیکل ترکیبی مجهز به آنالیزور زیست‌محیطی است و در صورت عبور از حد مجاز، به‌ صورت خودکار خاموش خواهد شد. پروژه ورق رنگی نیز با استاندارد Zero-NOx و بدون آلایندگی طراحی شده است.

سرمایه‌گذاری در افغانستان

معاون طرح و توسعه شرکت فولاد مبارکه در پاسخ به پرسش مربوط به همکاری با افغانستان گفت: هیات‌های افغانستانی از فولاد مبارکه بازدید کرده و جلسات متعددی برگزار شده است. تفاهم‌نامه‌هایی امضا شده و با توجه به هم‌جواری با سنگان، احتمال سرمایه‌گذاری و انتقال دانش فنی در دست بررسی است. نتیجه نهایی توسط معاونت سرمایه‌گذاری اعلام خواهد شد.

پیشنهاد انرژی هسته‌ای ماژولار

خسروانی‌پور در پاسخ به پرسشی درباره پیگیری احداث نیروگاه‌های هسته‌ای ماژولار گفت: اگر شرایط فراهم باشد، فولاد مبارکه برای سرمایه‌گذاری اقدام خواهد کرد؛ اما انرژی هسته‌ای محدودیت‌های خاص خود را دارد و فعلا امکان بهره‌برداری آن برای ما فراهم نیست.

وی در پایان خاطرنشان کرد: معمولا نتایج پروژه‌های توسعه در فولاد مبارکه ارائه می‌شود، اما کم‌تر به دلایل، ضرورت‌ها و منشا شکل‌گیری این طرح‌ها پرداخته شده است. چالش‌های توسعه زیاد است و بازتاب آنها توسط رسانه‌ها می‌تواند همکاران ما را دلگرم کرده و اجرای طرح‌های با ارزش‌افزوده بالا را تسریع کند. هدف فولاد مبارکه آن است که در توسعه صنعتی کشور نقش پیشرو و سرآمد داشته باشد.

گزارش از علیرضا جعفری‌نژاد؛ پایگاه خبری فلزات خاورمیانه (می‌متالز)