قرن بیست‌ویکم، فرصت‌های تازه و افتخارات جهانی برای ایران با تولید عناصر نادر خاکی/ تجلی، وابستگی جهانی به منابع آسیای شرقی را کاهش می‌دهد

‌می‌متالز - در حالی که جهان به سوی اقتصاد‌های فناورمحور و انرژی‌های نو حرکت می‌کند، شرکت «تجلی توسعه معادن و فلزات» با کسب مجوز احداث نخستین کارخانه تولید انبوه عناصر نادر خاکی در ایران و خاورمیانه، گامی تاریخی در مسیر خودکفایی صنعتی و تحول اقتصادی کشور برداشته است.

به گزارش می‌متالز، در جهان امروز، عناصر نادر خاکی به عنوان شریان حیاتی صنایع پیشرفته و فناوری‌های نوین شناخته می‌شوند. از تولید خودرو‌های برقی، توربین‌های بادی و تجهیزات الکترونیکی تا صنایع نظامی و پزشکی، همگی وابسته به این عناصر کمیاب و استراتژیک‌اند. در چنین شرایطی، دستیابی ایران به فناوری تولید انبوه عناصر نادر خاکی، گامی تاریخی و راهبردی محسوب می‌شود، گامی که شرکت تجلی توسعه معادن و فلزات با مدیریت مرتضی علی‌اکبری آن را عملی کرده است.

به تازگی، شرکت تجلی موفق به اخذ مجوز تاسیس نخستین کارخانه تولید انبوه عناصر نادر خاکی در ایران و خاورمیانه شده است. مجتمعی که با ظرفیت سالانه ۱۸۰۰ تن انواع ترکیبات عناصر نادر خاکی و سرمایه‌گذاری ۲۰ هزار میلیارد ریالی احداث خواهد شد. این پروژه نه تنها نقطه عطفی در تاریخ صنعت معدن کشور است، بلکه می‌تواند جایگاه ایران را در نقشه فناوری جهانی ارتقا دهد.

مرتضی علی‌اکبری، مدیرعامل شرکت تجلی، این رویداد را «افتخاری ملی و جهانی» می‌داند و معتقد است بهره‌برداری از این عناصر حیاتی، ایران را به یکی از پیشران‌های اقتصادی آینده تبدیل خواهد کرد. او تأکید دارد که همان گونه که نفت در قرن بیستم محور توسعه کشور‌ها بود، عناصر نادر خاکی می‌توانند نقش مشابهی در قرن بیست‌ویکم ایفا کنند.

عناصر نادر خاکی شامل ۱۷ عنصر شیمیایی از جمله لانتانیدها، اسکاندیم و ایتریم هستند که در صنایع استراتژیکی مانند ساخت آهن‌ربا‌های دائمی، باتری‌های پیشرفته، نمایشگر‌های دیجیتال، کاتالیزورها، تجهیزات نظامی، حسگر‌های دقیق و حتی دارو‌های خاص کاربرد دارند. در واقع، هیچ فناوری پیشرفته‌ای بدون حضور این عناصر ممکن نیست.

چین در دو دهه اخیر با تسلط بر بازار جهانی این عناصر، به یک ابرقدرت صنعتی بدل شده است. اکنون، ورود ایران به این عرصه می‌تواند بخشی از وابستگی جهانی به منابع آسیای شرقی را کاهش دهد و فرصت ارزآوری عظیمی را برای کشور فراهم سازد.

موفقیت تجلی در این حوزه تنها به اخذ مجوز محدود نمی‌شود. این شرکت با تملک دو محدوده معدنی در شهرستان مروست یزد با ذخیره قطعی ۱۲۰ میلیون تن، گام‌های عملی برای تامین پایدار مواد اولیه را نیز برداشته است. در کنار آن، تجلی نخستین پروانه بهره‌برداری عناصر نادر خاکی در کشور را دریافت کرده و با ایجاد دانش فرآوری و تولید کنسانتره مونازیت، توانسته زنجیره‌ای کامل از معدن تا محصول نهایی را شکل دهد.

از سوی دیگر، تولید نیمه صنعتی اکسید عناصر نادر خاکی و توسعه فناوری استحصال آنها، ایران را از مرحله تحقیقاتی به مرحله صنعتی‌سازی واقعی رسانده است. این دستاورد، نتیجه سرمایه‌گذاری هدفمند، دانش فنی بومی و مدیریت هوشمندانه منابع معدنی در تجلی است.

احداث کارخانه تولید انبوه عناصر نادر خاکی علاوه بر اثرگذاری فناورانه، پیامد‌های اقتصادی چشمگیری نیز دارد. برآورد‌ها نشان می‌دهد این پروژه می‌تواند صد‌ها فرصت شغلی مستقیم و غیرمستقیم در استان یزد ایجاد کند. از سوی دیگر، با توجه به تقاضای بالای جهانی برای این عناصر، صادرات بخش عمده‌ای از تولیدات کارخانه، منبع ارزآوری جدیدی برای کشور خواهد بود.

در شرایطی که ایران به دنبال تنوع بخشی به صادرات غیرنفتی است، توسعه زنجیره ارزش عناصر نادر خاکی می‌تواند یکی از پایه‌های اقتصاد دانش بنیان و مقاومتی کشور محسوب شود.

یکی از نقاط درخشان این پروژه، تکیه بر دانش فنی داخلی است. بر خلاف بسیاری از صنایع که وابسته به فناوری خارجی هستند، شرکت تجلی توانسته دانش فرآوری و استحصال عناصر نادر خاکی را با اتکا به توان متخصصان ایرانی توسعه دهد. این موضوع، علاوه بر کاهش هزینه‌ها و ریسک‌های وابستگی، باعث ایجاد یک مزیت رقابتی پایدار برای کشور می‌شود.

در آینده نزدیک، با بهره‌برداری از کارخانه جدید، ایران می‌تواند نیاز داخلی صنایع های‌تک خود را تامین کرده و حتی به یکی از صادرکنندگان مهم این محصولات در منطقه تبدیل شود.

در شرایطی که اقتصاد جهانی به سرعت به سمت فناوری‌های سبز، انرژی‌های نو و هوش مصنوعی پیش می‌رود، عناصر نادر خاکی به عنوان موتور این تحولات شناخته می‌شوند. پروژه تولید انبوه این عناصر در شرکت تجلی توسعه معادن و فلزات، تنها یک طرح صنعتی نیست، بلکه آغاز فصل جدیدی از خودکفایی، دانش‌محوری و قدرت اقتصادی ایران است.

این پروژه نه تنها نقطه عطفی برای شرکت تجلی محسوب می‌شود، بلکه می‌تواند کشور را در جایگاه بازیگری مؤثر در بازار جهانی مواد استراتژیک قرار دهد. همان گونه که نفت قرن بیستم را شکل داد، شاید عناصر نادر خاکی و شرکت هایی، چون تجلی، قرن بیست‌ویکم را برای ایران دوره‌ای از فرصت‌های تازه و افتخارات جهانی رقم بزنند.

منبع: تیتر ۲۰