عوامل ایجاد تورم در اقتصاد ایران

‌می‌متالز - یک کارشناس پولی و بانکی گفت: بهبود سلامت شبکه بانکی و تقویت نظارت بر اضافه‌برداشت‌ها در بلندمدت می‌تواند به کنترل رشد پایه پولی و مهار تورم کمک کند.

به گزارش می‌متالز، محمدمهدی عسگری ده‌آبادی، استاد دانشگاه علامه طباطبائی، درباره مهار تورم از طریق کنترل مقداری ترازنامه بانک‌ها به خبرنگار ایبنا گفت: از نگاه مکتب پول‌گرایی، به هر میزان که نقدینگی در شبکه بانکی ایجاد شود که با افزایش تولید همراه نباشد منجر به ایجاد تورم خواهد شد. بر این اساس، اگر سیاست کنترل مقداری ترازنامه به‌ درستی اجرا شود می‌تواند نقدینگی را کنترل و از طریق مهار رشد تقاضا، تورم را کاهش دهد. البته این چارچوب بر یک پیش‌فرض اساسی استوار است؛ اینکه منشأ اصلی تورم، افزایش تقاضا و رشد بیش از حد نقدینگی باشد.

وی افزود: در اقتصاد‌هایی که ساختار متعارف دارند و با شوک‌های شدید ارزی یا محدودیت‌های عرضه مواجه نیستند، کنترل ترازنامه بانک‌ها با محدود کردن خلق اعتبار و کاهش سرعت رشد نقدینگی، تقاضای کل را تعدیل کرده و در نتیجه به مهار تورم کمک می‌کند.

عسگری اظهار کرد: در بررسی تورم نباید از جهش نرخ ارز غافل شویم، چون فارغ از رشد نقدینگی، افزایش نرخ ارز موجب رشد بهای تمام‌شده کالا‌ها و خدمات شده و اقتصاد را با تورم مواجه کرده است.

استاد دانشگاه علامه با بیان اینکه گاهی در شرایط اقتصادی رشد نقدینگی خود نه علت اصلی تورم بلکه معلول افزایش نرخ ارز و رشد هزینه‌های تولید بوده است، اظهار کرد: گاهی با افزایش قیمت‌ها، نیاز بنگاه‌ها و خانوار‌ها به سرمایه در گردش و حجم بیشتری از پول افزایش یافته است؛ بنابراین رشد نقدینگی تا حدی پاسخی به افزایش سطح عمومی قیمت‌ها بوده است.

وی افزود: کنترل مقداری ترازنامه بانک‌ها به‌تنهایی نمی‌تواند به مهار پایدار تورم منجر شود بلکه این سیاست می‌تواند از تشدید فشار‌های تورمی ناشی از سمت تقاضا جلوگیری و در نهایت به مدیریت نقدینگی کمک کند.

عسگری اظهار کرد: اثربخشی سیاست کنترل ترازنامه به منشأ تورم وابسته است و در اقتصاد‌هایی که تورم بیشتر ماهیت عرضه‌محور دارد، این سیاست باید در کنار اصلاحات ارزی، بهبود تراز پرداخت‌ها و حمایت از تولید اجرا شود.

مهار تورم با بهبود سلامت شبکه بانکی

استاد دانشگاه علامه با بیان اینکه اگر اضافه برداشت بانک‌ها از بانک مرکزی بیش از سقف مجاز باشد، منجر به افزایش پایه پولی می‌شود، گفت: اگر با نگاه پول‌گرایی به موضوع بنگریم، نقدینگی یک متغیر برون‌زا تلقی می‌شود و افزایش اضافه‌برداشت، پایه پولی را افزایش داده و پس از اثرگذاری ضریب فزاینده، نقدینگی و در نهایت تورم افزایش پیدا می‌کند.

وی افزود: گاهی در اقتصاد رشد نقدینگی مقدم بر رشد پایه پولی است و بانک‌ها ناگزیرند پایه پولی را متناسب با افزایش تقاضا برای نقدینگی و اعتبارات تنظیم کنند. نکته کلیدی آن است که اضافه‌برداشت بانک‌های ناسالم صرفاً ناشی از رشد نقدینگی نیست و در این شرایط با اضافه‌برداشت‌هایی مواجه هستیم که نسبت به نرخ بهره کشش چندانی ندارند. از این رو، بهبود سلامت شبکه بانکی و تقویت نظارت بر اضافه‌برداشت‌ها در بلندمدت می‌تواند به کنترل رشد پایه پولی و مهار تورم کمک کند.

عسگری در پایان بیان کرد: در نهایت، اگر اقتصادی با مشکل تراز پرداخت‌ها و شوک‌های سمت عرضه مواجه نباشد و تورم عمدتا ناشی از افزایش تقاضا باشد، اضافه‌برداشت بانک‌ها می‌تواند به ایجاد مازاد ذخایر و افزایش قدرت وام‌دهی بانک‌ها منجر شود. در چنین شرایطی، کنترل اضافه‌برداشت و کنترل مقداری ترازنامه بانک‌ها از ابزار‌های مؤثر سیاستگذار پولی برای مهار رشد نقدینگی و کنترل تورم خواهد بود.

منبع: شبکه خبری اقتصاد و بانک ایران (ایبنا)