معادن هرمزگان، سنگر نفوذناپذیر پدافند اقتصادی ایران

به گزارش می‌متالز، استان هرمزگان این روز‌ها فراتر از یک قطب تجاری و صنعتی، با تکیه بر تنوع شگفت‌انگیز مواد معدنی، نقشی جدید را در قامت سنگر استراتژیک پدافند اقتصادی کشور ایفا می‌کند؛ نقشی که تحقق آن، نیازمند عبور فوری از خام‌فروشی به سوی زنجیره ارزش صنعتی است تا این ثروت خفته، به سپری مستحکم در برابر فشار‌های برون‌مرزی تبدیل شود.

استانی که به دلیل همجواری با آب‌های آزاد، همواره پیشانی تجارت دریایی ایران محسوب می‌شد، امروز در سایه تحریم‌های اقتصادی، در حال تحول در ماهیت خود است؛ هرمزگا با بیش از ۳۰۰ معدن فعال، دیگر فقط یک گلوگاه ترانزیتی نیست، بلکه یکی از ستون‌های اصلی تامین مواد اولیه و خودکفایی صنعتی ایران به شمار می‌رود.

تنوع کانی‌ها؛ گنجینه‌ای در تلاقی زاگرس و مکران

هرمزگان در نقطه برخورد دو پهنه زمین‌شناسی مهم، از گنجینه‌ای زیرزمینی کم‌نظیر بهره‌مند است؛ تنوع کانی‌ها از سنگ آهن، گچ، نمک و کرومیت گرفته تا ۲۰ نوع ماده معدنی دیگر، این استان را به یکی از مستعدترین مناطق معدنی در نیم‌کره تبدیل کرده است.

آمار‌ها نشان می‌دهد هرمزگان با در اختیار داشتن ۲۰ نوع ماده معدنی متنوع از سنگ آهن و گچ گرفته تا دولومیت، منگنز، مرمریت و سنگ‌های تزئینی، ظرفیتی بی‌نظیر برای ایجاد صنایع فرآوری ایجاد کرده است؛ این تنوع، بستر مناسبی برای جلوگیری از خام‌فروشی و خلق ارزش‌افزوده در داخل کشور فراهم آورده است.

تحلیلگران حوزه معدن هشدار می‌دهند که با وجود استخراج سالانه ۲۳ میلیون تن مواد معدنی، فاصله زیادی میان «ظرفیت‌های زمین» و «سهم واقعی استان از ثروت ملی» وجود دارد؛ اگر در گذشته، معدن در حاشیه درآمد‌های نفتی دیده می‌شد، امروز تحریم‌ها این نگاه را به کلی دگرگون کرده است.

در شرایطی که هزینه بیمه و ریسک‌های امنیتی، تجارت دریایی را با چالش مواجه کرده، معادن هرمزگان از یک منبع درآمدی صرف، به سنگر‌های راهبردی پدافند اقتصادی ارتقا یافته‌اند؛ تکیه بر این سرمایه‌های بومی، راهکار عملیاتیِ تثبیت تولید و اشتغال در منطقه‌ای است که در خط مقدم فشار‌های اقتصادی ایستاده است.

صدور نخستین گواهی کشف جاسپر یا «ژاسپر» در کوه‌های شرق هرمزگان

استان هرمزگان که تاکنون بیشتر با ظرفیت‌های بندری و صنایع سنگین شناخته می‌شد، اکنون به گفته ابراهیم سعدینی معاون امور معادن و صنایع معدنی اداره‌کل صنعت، معدن و تجارت هرمزگان، با صدور نخستین گواهی کشف «ژاسپر» در شرق استان، فصل جدیدی را در نقشه معدنی کشور آغاز کرده است.

«ژاسپر»، سنگی سیلیسی و از محبوب‌ترین سنگ‌های نیمه‌قیمتی در بازار‌های جهانی است که به دلیل سختی بالا، جلای خیره‌کننده و نقش و نگار‌های منحصر‌به‌فرد طبیعی، در صنعت جواهرسازی و دکوراتیو جایگاهی ممتاز دارد.

سعدینی اظهار کرد: این دستاورد که حاصل مطالعات دقیق زمین‌شناسی و کانی‌شناسی است، نقطه عطفی در شناسایی ظرفیت‌های پنهان سنگ‌های قیمتی و نیمه‌قیمتی استان محسوب می‌شود.

وی بیان کرد: تا پیش از این، اکتشاف چنین ذخایری در هرمزگان مورد توجه جدی قرار نگرفته بود، اما اکنون این ماده معدنی می‌تواند به موتور محرکی برای صنایع هنری و لوکس استان تبدیل شود.

معاون امور معادن و صنایع معدنی هرمزگان با بیان اینکه صدور این گواهی کشف، تنها یک رویداد زمین‌شناسی نیست، بلکه یک فرصت اقتصادی است، افزود: هدف ما تنها خام‌فروشی نیست؛ ایجاد واحد‌های فرآوری و کارگاه‌های تراش سنگ در استان، می‌تواند ارزش افزوده‌ی بسیار بالایی ایجاد کرده و فرصت‌های شغلی جدیدی را برای جوانان و هنرمندان بومی فراهم کند.

سعدینی عنوان کرد: این گام نخست، نویدبخش وجود ذخایر ارزشمند دیگری در پهنه‌های معدنی هرمزگان است؛ با ادامه فعالیت‌های اکتشافی، انتظار می‌رود هرمزگان نه تنها در حوزه صنایع معدنی پایه، بلکه به قطبی جدید در تولید و صادرات سنگ‌های نیمه‌قیمتی در جنوب کشور تبدیل شود.

استخراج بیش از ۵.۷ میلیون تن معدن؛ رکوردی رو به رشد

استان هرمزگان با افزایش چشمگیر فعالیت‌های معدنی و صدور پروانه‌های جدید، گام‌های بلندی در مسیر صنعتی‌سازی و اشتغال‌زایی برداشته است.

معاون امور معادن و صنایع معدنی صنعت، معدن و تجارت هرمزگان، از استخراج بیش از پنج میلیون و ۷۰۰ هزار تن مواد معدنی از ابتدای سال جاری تاکنون خبر داد و گفت: سنگ‌ آهن، کرومیت، سنگ لاشه، سنگ آهک، گچ، سنگ‌های تزئینی و مخلوط کوهی، مهم‌ترین محصولات استخراجی هستند که به چرخه تولید وارد می‌شوند.

سعدینی تاکید کرد: این مواد معدنی علاوه بر نیاز‌های ساختمانی، نقشی حیاتی در صنایع فولاد، سیمان، آجر و گچ ایفا می‌کنند و امنیت صنعتی کشور را دوچندان ساخته‌اند.

سعدینی با ارائه آماری از وضعیت زیرساخت‌ها، اعلام کرد: در حال حاضر ۲۶۰ معدن فعال با سرمایه‌گذاری بیش از ۴۴ هزار میلیارد تومان در استان فعالیت دارند و ذخیره قطعی مواد معدنی استان بیش از ۲۲۰ میلیون تن برآورد شده است.

وی همچنین از صدور هفت فقره پروانه بهره‌برداری جدید از ابتدای سال تاکنون خبر داد که برای ۹۰ نفر اشتغال مستقیم ایجاد کرده است؛ مجموع مجوز‌های برداشت صادره نیز به ۱۸ فقره رسیده که نشان از روند صعودی فعالیت‌های قانونی و سازمان‌یافته در این بخش دارد.

سعدینی در ادامه با تبیین رویکرد‌های آینده، گفت: احیای معادن کوچک، نوسازی تجهیزات و افزایش سرمایه‌گذاری در صنایع معدنی، از مهم‌ترین اولویت‌های ماست.

وی خاطرنشان کرد: تاکنون ۹۹۰ میلیارد ریال در بخش معدن استان سرمایه‌گذاری شده و تلاش بر این است که با بهینه‌سازی فرآیندها، این رقم در ماه‌های آینده رشد چشمگیری یابد تا افزون بر حفظ اشتغال پنج هزار و ۷۰۶ نفری فعلی، زمینه اشتغال گسترده‌تری برای جوانان استان فراهم شود.

توقف صدور مجوز‌های جدید برای خام‌فروشی

فرماندار بندرخمیر نیز با تاکید بر صیانت از منابع طبیعی و ایجاد ارزش‌افزوده، اعلام کرد: صدور مجوز‌های جدید برای استخراج و خام‌فروشی متوقف می‌شود و همه توان مدیریتی برای تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام زیرساختی به کار گرفته خواهد شد.

مراد زرهی تصریح کرد: سیاست اصلی مدیریت شهرستان، سوق دادن فعالیت‌ها به سمت فرآوری مواد معدنی است تا ثروت‌های خدادادی، موتور محرک صنایع تبدیلی و اشتغال پایدار شوند.

الزام عرضه محصولات معدنی در بورس کالا؛ گامی برای شفافیت

در ابلاغیه جدید وزارت صمت، تمامی محصولات معدنی و صنایع معدنی ملزم به عرضه از طریق بورس کالا شده‌اند و هرگونه فروش خارج از این شبکه، «عرضه خارج از شبکه» محسوب و مشمول برخورد قانونی خواهد شد.

معاون امور بازرگانی و توسعه تجارت صنعت، معدن و تجارت هرمزگان نیز با اشاره به این ابلاغیه، گفت: سنگ آهن، فولاد، آلومینیوم، مس، سرب و روی، مولیبدن و سیمان، گروه‌های اصلی مشمول این قانون هستند و فروش آنها خارج از بورس، تخلف محسوب می‌شود.

محمد عباسی افزود: این اقدام در راستای شفاف‌سازی بازار محصولات استراتژیک و جلوگیری از نوسانات غیرمتعارف انجام گرفته است و با متخلفان برخورد خواهد شد.

از خام‌فروشی تا اقتدار اقتصادی

هرمزگان از نظر زمین‌شناسی، استانی بی‌نظیر و پرظرفیت است، اما تا امروز، بخش‌های مرتبط نتوانسته‌اند آنچنان که باید، از این ظرفیت برای ثروت‌آفرینی پایدار بهره ببرند.

عبور از این چالش‌ها، نیازمند رویکردی هوشمندانه در فرآوری مواد معدنی و تبدیل آنها به محصولاتی با ارزش‌افزوده بالا است؛ رویکردی که می‌تواند هرمزگان را از یک منطقه ترانزیتی صرف، به قطب صنعتیِ خودکفا و سنگری نفوذناپذیر در معادلات اقتصادی کشور تبدیل کند.

براساس آمار‌های رسمی سال گذشته نزدیک به ۲۳ میلیون تن موادمعدنی مختلف در هرمزگان استخراج شده و ذخایر شناسایی شده آن نیز بیش از ۲ میلیارد و ۲۰۰ میلیون تن برآورد شده است.

منبع: خبرگزاری جمهوری اسلامی (ایرنا)