خام‌فروشی آلومینیوم؛ ارزش افزوده در انتظار

به گزارش می‌متالز، آلومینیوم به عنوان یکی از فلزات راهبردی جهان، نقشی کلیدی در صنایع حمل‌ونقل، ساختمان، بسته‌بندی، انرژی و فناوری‌های نوین ایفا می‌کند و به همین دلیل، رقابت برای توسعه زنجیره ارزش این فلز در بسیاری از کشور‌ها شدت گرفته است. ایران نیز طی سال‌های اخیر با توسعه ظرفیت‌های تولید شمش و سرمایه‌گذاری در بخش‌های بالادستی و پایین‌دستی، تلاش کرده سهم بیشتری از بازار منطقه‌ای و جهانی این صنعت را به دست آورد. با این حال، چالش‌هایی همچون تأمین انرژی، دسترسی به مواد اولیه، سیاست‌های ارزی و الزامات جدید زیست‌محیطی، آینده این صنعت را تحت تأثیر قرار داده است.

در گفت‌و‌گو با هوشنگ گودرزی، رئیس سندیکای صنایع آلومینیوم ایران، به بررسی مهم‌ترین مسائل و مطالبات فعالان این صنعت پرداخته‌ایم.

ناترازی انرژی؛ مانع تحقق ظرفیت اسمی تولید

هوشنگ گودرزی با اشاره به اثر محدودیت‌های انرژی بر صنعت آلومینیوم اظهار کرد: برنامه‌ریزی تولید در صنایع آلومینیوم برای تمام روز‌های سال انجام می‌شود و هرگونه محدودیت در تأمین برق، گاز یا حتی آب، به همان میزان بر حجم تولید اثر می‌گذارد و باعث کاهش تولید واقعی نسبت به ظرفیت اسمی می‌شود.

وی افزود: صنعت آلومینیوم به دلیل ماهیت فرآیند تولید، وابستگی بالایی به تأمین پایدار انرژی دارد و قطعی یا محدودیت در هر یک از حامل‌های انرژی می‌تواند برنامه‌ریزی تولید را با اختلال مواجه کند.

رئیس سندیکای صنایع آلومینیوم ایران با اشاره به اقدامات برخی شرکت‌ها برای کاهش وابستگی به شبکه سراسری انرژی گفت: طی سال‌های اخیر برخی واحد‌های تولیدی با سرمایه‌گذاری در احداث نیروگاه‌های اختصاصی یا نیروگاه‌های تجدیدپذیر و سبز، بخشی از نیاز انرژی خود را تأمین کرده‌اند.

وی ادامه داد: با این حال، تا زمانی که این راهکار به صورت فراگیر در صنعت اجرا نشود، حل مشکل یک یا چند شرکت نمی‌تواند به رفع چالش کل زنجیره کمک کند؛ زیرا اگر تنها بخشی از تولیدکنندگان قادر به ادامه فعالیت باشند، رکود در سایر حلقه‌های زنجیره و کاهش تقاضا، در نهایت کل صنعت را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

گودرزی تصریح کرد: سندیکا طی سال‌های گذشته اعضای خود را به سرمایه‌گذاری در حوزه نیروگاه‌های اختصاصی تشویق کرده و برخی شرکت‌ها نیز این مسیر را آغاز کرده‌اند. امیدواریم این روند در سال‌های آینده با سرعت بیشتری ادامه پیدا کند.

صادرات شمش؛ نتیجه ضعف رقابت‌پذیری صنایع پایین‌دستی

وی در پاسخ به پرسشی درباره خام‌فروشی در صنعت آلومینیوم گفت: مفهوم خام‌فروشی در صنعت آلومینیوم نیازمند تعریف دقیق‌تری است، زیرا در برخی موارد حتی صادرات شمش نیز به عنوان خام‌فروشی تلقی می‌شود.

رئیس سندیکای صنایع آلومینیوم ایران توضیح داد: میزان تولید شمش آلومینیوم کشور از نیاز بازار داخلی بیشتر است و طبیعتاً بخشی از این مازاد باید صادر شود. با این حال، مشکل اصلی آن است که صنایع پایین‌دستی به دلیل قیمت بالای شمش در بازار داخلی، توان رقابت در بازار‌های صادراتی را از دست داده‌اند.

به گفته وی، در حالی که شمش آلومینیوم ایران در بازار‌های صادراتی با قیمت «ال‌ام‌ای به علاوه ۴۰ دلار» و در برخی موارد حتی در سطح قیمت پایه بورس فلزات لندن عرضه می‌شود، صنایع پایین‌دستی در داخل کشور امکان دسترسی به مواد اولیه با این قیمت‌ها را ندارند.

گودرزی با اشاره به مشکلات ارزی صنایع پایین‌دستی اظهار کرد: زمانی که تولیدکننده مواد اولیه را با قیمتی بالاتر از نرخ‌های رقابتی جهانی خریداری می‌کند و در عین حال موظف است ارز حاصل از صادرات را با نرخ‌های تعیین‌شده در سامانه‌های رسمی عرضه کند، صادرات محصولات نهایی از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر نخواهد بود.

وی افزود: بسیاری از واحد‌های پایین‌دستی تنها با هدف تأمین ارز مورد نیاز برای واردات مواد اولیه، قطعات و تجهیزات مورد نیاز خطوط تولید، اقدام به صادرات می‌کنند و در برخی موارد این صادرات حتی با حاشیه سود بسیار پایین یا زیان انجام می‌شود.

رئیس سندیکای صنایع آلومینیوم ایران درباره راهکار افزایش صادرات صنایع پایین‌دستی گفت: پیشنهاد سندیکا این است که تولیدکنندگان شمش، به صادرکنندگان محصولات نهایی که برگ سبز گمرکی صادرات خود را ارائه می‌کنند، به همان میزان شمش مورد نیاز را با قیمت صادراتی عرضه کنند. اجرای این سیاست می‌تواند قدرت رقابت صنایع پایین‌دستی ایران را با رقبای خارجی افزایش دهد و زمینه رشد صادرات محصولات فرآوری‌شده را فراهم کند.

گودرزی تأکید کرد: صادرات محصولات نهایی ارزآوری بسیار بیشتری نسبت به صادرات شمش دارد. برای مثال در محصولاتی مانند فویل آلومینیومی یا محصولات اکسترودی، حداقل ۴۰۰ دلار ارزش افزوده بر هر تن شمش ایجاد می‌شود که چندین برابر درآمد حاصل از صادرات شمش خام است. توسعه صنایع پایین‌دستی علاوه بر افزایش درآمد ارزی کشور، موجب استفاده بیشتر از ظرفیت‌های خالی تولید، کاهش قیمت تمام‌شده محصولات و در نهایت کنترل بهتر تورم در بازار داخلی خواهد شد.

صنعت آلومینیوم و چالش استاندارد‌های کربنی

گودرزی درباره آمادگی صنعت آلومینیوم ایران برای مواجهه با الزامات جهانی از جمله کربن صفر اظهار کرد: تردیدی وجود ندارد که صنعت آلومینیوم ایران نسبت به این تحولات بی‌توجه نبوده است، اما نمی‌توان ادعا کرد که آمادگی کامل برای پاسخ به تمامی الزامات آینده وجود دارد. در شرایط فعلی، اولویت اصلی صنعت حفظ تولید، اشتغال و تأمین نیاز‌های داخلی است و مشکلاتی مانند محدودیت نقدینگی و سرمایه در گردش، باعث شده برخی برنامه‌های بلندمدت زیست‌محیطی در اولویت‌های بعدی قرار گیرند.

رئیس سندیکای صنایع آلومینیوم ایران ابراز امیدواری کرد با بهبود شرایط اقتصادی و کاهش فشار‌های موجود، برنامه‌ریزی دقیق‌تری برای کاهش شدت انتشار کربن و هم‌سویی با استاندارد‌های جهانی تدوین شود.

وی مهم‌ترین مطالبه صنعت آلومینیوم از دولت و وزارت صنعت، معدن و تجارت را پرهیز از صدور بخشنامه‌های متعدد و متناقض عنوان کرد و گفت: تغییر مداوم مقررات، فضای تصمیم‌گیری و سرمایه‌گذاری را برای تولیدکنندگان دشوار می‌کند. تأمین سریع و به‌موقع ارز مورد نیاز واحد‌های تولیدی برای واردات مواد اولیه، قطعات و تجهیزات یکی از مهم‌ترین نیاز‌های امروز صنعت است و هرگونه تأخیر در این زمینه می‌تواند منجر به توقف یا کاهش تولید شود.

وی همچنین خواستار اصلاح سازوکار قیمت‌گذاری ارز صادراتی شد و افزود: صادرکنندگان باید امکان فروش ارز خود با نرخ‌های رقابتی‌تر را داشته باشند تا بتوانند هزینه‌های تولید و نیاز‌های ارزی خود را پوشش دهند.

درخواست برای حمایت مالیاتی و بیمه‌ای از تولیدکنندگان

رئیس سندیکای صنایع آلومینیوم ایران با اشاره به شرایط دشوار اقتصادی و فشار‌های موجود بر تولیدکنندگان گفت: دولت می‌تواند با اعطای مهلت زمانی بیشتر در پرداخت مالیات، حق بیمه و سایر تعهدات مالی، به حفظ اشتغال و استمرار تولید کمک کند. همچنین صنعت انتظار حمایت‌های فراتر از توان دولت را ندارد، اما تسهیل فرآیند‌های اداری، کاهش بروکراسی و همراهی بیشتر با تولیدکنندگان می‌تواند نقش مهمی در عبور صنعت از شرایط فعلی ایفا کند.

گودرزی تأکید کرد: در شرایط کنونی، همکاری نزدیک‌تر میان دولت و بخش خصوصی بیش از هر زمان دیگری ضروری است و این همکاری می‌تواند زمینه حفظ تولید، اشتغال و توسعه صادرات غیرنفتی را فراهم کند.

منبع: پایگاه خبری - تحلیلی ایراسین